Słowa kluczowe
Jak cytować
Abstrakt
Przedmiotem opracowania są zmiany w prawie karnym materialnym już dokonane i projektowane w latach 2022–2025. Punktem wyjścia analizy stało się zagadnienie motywów i zakresu zmian wprowadzonych do Kodeksu karnego na mocy ustawy z 7.07.2022 r., która radykalnie zaostrzyła odpowiedzialność karną, zwiększając wydatnie poziom punitywności prawa karnego. Opierano się przy tym na nierzetelnie zdiagnozowanej rzeczywistości dotyczącej obrazu przestępczości. W tym kontekście przedstawiono propozycje naprawczej i jednocześnie interwencyjnej nowelizacji Kodeksu karnego z 14.06.2024 r., przedstawionej przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego. Wyrażając pozytywną opinię na temat proponowanych zmian, uznano, że ich zakres jest wąski i wskazano potrzebę podjęcia w najbliższej przyszłości prac nad przygotowaniem nowego Kodeksu karnego. Po poczynionych uwagach na temat projektu zmian Kodeksu karnego opracowanego przez Komisję Kodyfikacyjną, przedstawiono propozycję rządowego projektu nowelizacji Kodeksu karnego z 28.10.2024 r. (UD 153), opracowanego na bazie projektu Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, który został przyjęty przez Radę Ministrów 15.07.2025 r. Choć kierunek zmian obu projektów jest zbieżny, to nie wszystkie rozwiązania zaproponowane przez Komisję Kodyfikacyjną uzyskały poparcie rządu. W końcowej części opracowania wskazano te propozycje Komisji Kodyfikacyjnej, które zostały odrzucone przez rząd, co pokazuje bardzo wąski, aczkolwiek niezbędny zakres proponowanej nowelizacji. Niemniej, w opinii autorki opracowania, przedstawione w projekcie propozycje zmian istotnie zwiększają swobodne uznanie sądu w zakresie wymiaru kary i mogą przyczynić się do racjonalizacji praktyki wymiaru sprawiedliwości.
Bibliografia
Barczak-Oplustil A., Małecki M., Tarapata S., Iwański M., Ekspertyza. Populistyczna nowelizacja prawa karnego. Ustawa z dnia 7.07.2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Druk senacki nr 762), Kraków 19.07.2022 r., https://kipk.pl/ekspertyzy/populistyczna-nowelizacja-prawa-karnego/.
Gardocka T., Opinia dotycząca projektu zmian w Kodeksie karnym (druk sejmowy nr 2024, data projektu: 22 lutego 2022 r.), Warszawa, 24 marca 2022 r., https://www.sejm.gov.pl.
Giezek J., Gruszecka D., Lipiński K., Opinia na temat ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (druk senacki nr 762). Opinie i ekspertyzy, Biuro Analiz, Dokumentacji i Korespondencji, Warszawa 2022.
Klimczak J., Włodarczyk-Madejska J., Przestępstwa stwierdzone, w: P. Ostaszewski, J. Włodarczyk-Madejska, J. Klimczak, B. Gruszczyńska, P. Waszkiewicz, Atlas przestępczości w Polsce 7, Warszawa 2025.
Melezini M., Tendencje w polityce karnej po reformie prawa karnego z 2015 r., w: Racjonalna sankcja karna w systemie prawa, red. P. Góralski, A. Muszyńska, Warszawa 2019, s. 125–127.
Melezini M., Proponowane zmiany w regulacji kar, w: Aktualne problemy i perspektywy prawa karnego, red. M. Mozgawa, P. Poniatowski, K. Wala, Warszawa 2022, s. 166–173.
Ostaszewski P., Włodarczyk-Madejska J., Klimczak J., Gruszczyńska B., Waszkiewicz P., Atlas przestępczości w Polsce 7, Warszawa 2025, https://wydawnictwo.iws.gov.pl/produkt/atlas-przestępczości-w-polsce-7/.
Sitarz O., Najważniejsze zmiany w zakresie przepisów dotyczących kar w Kodeksie karnym z 1997 roku, w: Polskie prawo karne po 25 latach obowiązywania kodeksu karnego z 1997 roku, red. J. Lachowski, Warszawa 2024.
Uzasadnienie do projektu ustawy, druk sejmowy nr 2024, Sejm IX kadencji.
Uzasadnienie projektu ustawy sanacyjnej w zakresie prawa karnego, https://www.gov.pl/pl/web/sprawiedliwosc/projekty-aktów-prawnych.
Waszkiewicz P., Zakończenie, w: P. Ostaszewski, J. Włodarczyk-Madejska, J. Klimczak, B. Gruszczyńska, P. Waszkiewicz, Atlas przestępczości w Polsce 7, Warszawa 2025, https://wydawnictwo.iws.gov.pl/produkt/atlas-przestępczości-w-polsce-7/.
Wojtyczek K., Zasada proporcjonalności jako granica prawa karania, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 1999, nr 2.
Wróbel W., Prof. W. Wróbel – projekt pilnych zmian w prawie karnym – rozmowa, https://www.prawo.pl/prawnicy-sądy-zmiany-w-kodeksie-karnym-wykroczeń-wykonawczympostępowania-karnego-prof-włodzimierz-wróbel,527076.html.
Zalewski W., Populizm penalny – próba zdefiniowania zjawiska, w: Populizm penalny i jego przejawy w Polsce, red. Z. Sienkiewicz, R. Kokot, Wrocław 2009.
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.