Ius Novum (ISSN 1897-5577, online ISSN 2545-0271) jest kwartalnikiem wydawanym przez Wydział Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego w Warszawie. Ukazuje się nieprzerwanie od 2007 roku. Czasopismo "Ius Novum" pomyślnie przeszło proces ewaluacji i z dniem 27 grudnia 2025 r. zostało włączone do międzynarodowej bazy Scopus.
Gloss on the Judgment of the Court of Appeal in Lublin of 22 November 2022 (ref. no. II AKa 231/22)
The commented ruling refers to the issue of the relationship between the provisions of Article 161 § 3 of the Penal Code and Article 165 § 1(1) of the Penal Code. The interpretative difficulties arose upon the introduction of Article 161 § 3 into the legal system as a consequence of the COVID-19 pandemic. The judicial authorities were faced with the choice of the correct legal classification of behaviours aimed at the spread of infectious diseases. The problem constituting the crux of the title judgment is therefore important both dogmatically and in the practice of applying the law. The significance of the subject matter is also visible in the special nature of the prohibited acts in question, the implementation of which is related to the occurrence of biological pathogens invisible to the human eye that cause infectious diseases and which did not disappear once the SARS-CoV-2 pandemic had been brought under control.
infectious disease, exposure to infection, bringing danger, apparent coincidence, health of many people
Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
The legislator, under the Act on Access to Public Information, introduced a distinction between simple and processed information. Processed information is understood as information that, as at the date of submitting the request, does not exist in a form expected by the requester and, therefore, has to be specially generated for the requester’s needs. Provision of processed information is conditional upon the requirement of particular importance for the public interest. A special category of public information, access to which is governed by a separate legislative act, is environmental information. Under the Act o n the Provision o f Information on the Environment and its Protection, Public Participation in Environmental Protection and Environmental Impact Assessments, however, the legislator has not introduced any provisions on access to processed information. This gives rise to a practical problem as to how an entity obliged to provide information should react if it receives a request for environmental information whose nature indicates that, in fact, processed information has been requested. The purpose of this article is to resolve this practical issue through a dogmatic analysis of the provisions of both aforementioned Acts in the light of relevant axiological considerations. This is the case as the opinions presented in the literature so far seem to conflict with fundamental constitutional values.
public information, environmental information, processed information, limitation of the right to information
Selected Income Tax Reliefs as Instruments Supporting Sustainable Development in Poland
Mea sures for sustainable development may involve both increasing taxes and introducing new taxes levied on taxpayers failing to pursue this goal, and preferential treatment for entities operating in a way that implements the sustainable development concept. This original scientific article analyses two income tax preferences – thermal modernisation tax relief and research and development tax relief – to verify whether the objectives for their introduction have been achieved. Special attention has been paid to issues experienced in practice in relation to the use of the aforementioned tax reliefs by taxpayers, leading to the conclusion that due to the number of doubts arising when trying to benefit from the tax reliefs and the often restrictive approach of tax authorities, these institutions do not provide optimal support for sustainable development goals. The applied research method was the dogmatic legal method, involving the determination of content, and the analysis, interpretation and exegesis of applicable law. Primary sources examined included foreign and national generally applicable legal acts, judgments, as well as individual and general tax rulings.
sustainable development, income tax, thermal modernisation tax relief, research and development tax relief
Actio Pauliana: A Legal Remedy for Individual Creditors or for All the Creditors? From Roman Law to the Present Day
The article analyses whether, if a debtor divests themselves of their assets and thereby renders satisfaction of creditors impossible, the right to challenge the debtor’s acts should be vested exclusively in all creditors jointly, appropriately represented, or whether individual creditors should retain the possibility of relying on individual legal remedies. To answer this question, the authors use the dogmatic method, the historical method, and the comparative method. The first section of this paper discusses how creditors were protected under Roman law. After an analysis of the legal remedies available in classical law, the standing to bring an actio Pauliana in Justinian’s law is discussed. Such an actio was available to the curator bonorum acting on behalf of all creditors, but it could also be brought by individual creditors. In contemporary law, the issue discussed in this article arises when a debtor is declared bankrupt. In such a situation, German law does not allow individual creditors to bring or continue individual actions. Until recently, the position under Polish law was similar, but following a recent resolution adopted by the Supreme Court, the prohibition has been relaxed and creditors are allowed to make auxiliary use of individual legal remedies. This is possible primarily when the receiver is unwilling or unable to bring an action on behalf of the bankruptcy estate. The latter approach merits approval, as it properly balances the interests of the parties concerned.
actio Pauliana, in integrum restitutio, interdictum fraudatorium, bankruptcy proceedings, creditor’s standing to sue
Awaiting the European Court of Human Rights’ Judgment on Pushbacks on the Border with Belarus
This article reconstructs and critically assesses the evolution of the European Court of Human Rights’ case law on the contemporary ‘migration crisis’. It aims to predict the Court’s upcoming ruling on pushbacks on the border with Belarus. The Grand Chamber, the largest adjudicating formation, will render a judgment in three applications against Poland, Lithuania and Latvia. Two previous key cases – Khlaifia and Others v. Italy, and N.D. and N.T. v. Spain – were heard first by a seven-judge Chamber and then by the Grand Chamber. The judgments reached different conclusions: the Chambers found a violation of the provisions of the European Convention on Human Rights, while the Grand Chamber found no violation. The Grand Chamber’s rulings have reshaped the Convention’s legal standards, particularly regarding the prohibition of collective expulsions. These standards will be applied to the three cases concerning pushbacks on the border with Belarus.
migrants, pushbacks, European Court of Human Rights, European Convention on Human Rights, prohibition of collective expulsions
The Ban on Veterinary Surgeons’ Advertising in Poland and European Union Law: An Analysis of the Compliance of National Regulations with EU Law
The purpose of this article is to analyse the compliance of Polish regulations prohibiting veterinary surgeons from advertising with EU law, particularly Directive 2006/123/EC on services in the internal market and Directive 2000/31/EC on certain aspects of electronic commerce. Particular attention is given to the impact of this compliance (or lack thereof) on disciplinary proceedings against members of the profession. The analysis indicates that Polish regulations, including Article 29 of the Act on Veterinary Facilities and Resolution No. 116/2008/IV of the National Veterinary Council, violate the EU principle of the free movement of services, specifically the right of veterinary surgeons to use commercial communications. This non-compliance necessitates the application of the principle of the primacy of EU law, meaning that disciplinary courts should consider EU regulations as ‘more lenient laws’ within the meaning of Article 4 § 1 of the Penal Code. The findings highlight the need to align Polish regulations with EU standards, ensuring that veterinary surgeons can use permissible forms of promotion in a manner consistent with professional ethics and the protection of the public interest.
veterinary surgeons’ advertising, commercial communication, regulated professions, European Union law, disciplinary proceedings
Legal Aspects of Performing Aesthetic Procedures
The aim of this article is to analyse the concept of aesthetic services, while also highlighting the variety of terminology used to describe the activities performed in this field. The article also attempts to define the qualifications necessary to carry out aesthetic procedures, including the qualifications that should be held by physicians performing services related to the modification or supplementation of anatomical structures. The purpose of addressing this issue is to present the scope of the problem and to indicate that regulatory gaps concerning aesthetic services contribute to the de-professionalising of medical profession, the absence of rules establishing principles governing interference with the human body, and an increased risk to individuals who undergo aesthetic procedures performed by persons from outside the medical community. The discussion is limited to Polish law, due to the significant diversity of solutions regarding aesthetic medicine services in other countries. The analysis conducted leads to the conclusion that the lack of legal regulations concerning the classification of healthcare services, their identification with healthcare services, as well as the absence of provisions defining the qualifications for their performance result in conceptual and classification chaos. This lack of clarity prevents the identification of instances in which persons performing such procedures exceed their professional competences, due to the absence of regulations specifying a catalogue of persons authorised to undertake such activities. There is an urgent need to regulate this matter, not only by standardising the certification process for medical skills in the field of aesthetic and reconstructive medicine, but also by introducing rules defining the principles of performing aesthetic procedures by persons practising medical professions other than that of physician, as well as by persons who have no formal connection to healthcare.
aesthetic services, aesthetic medicine, medical law, aesthetic procedures, beauticians’ qualifications, cosmetologists’ qualifications
Review in the Habilitation Proceedings in the Discipline of Legal Sciences
T he article analyses problems arising from the statutory regulation of reviews in the proceedings for the award of the postdoctoral degree of doktor habilitowany. The analysis covers: the substantive scope of the review; the nature of scientific achievements constituting a significant contribution to the development of the discipline of legal sciences; and the meanings of the terms ‘monograph’ and ‘series of thematically related scientific articles’. The structure of the review and its basic components are also presented: the introduction; the analysis and evaluation, including formal and substantive assessment (of the choice of topic, the structure of the study, the research problem, research objective, research thesis, and research hypothesis, the appropriateness of the research methods applied, and the significant contribution to the development of the discipline of legal sciences); as well as the quality of the review, its form, and the deadline for its preparation.
degree of doktor habilitowany, discipline of legal sciences, monograph, review, scientific achievement, series of thematically related scientific articles, significant contribution to the development of the discipline of legal sciences; structure of the review
Delegating an Employer’s Managerial Prerogative to Artificial Intelligence: A Challenge of The Present or a Projection of The Future?
The use of artificial intelligence (AI) in employment is now a fact. In this article, the author examines whether it is possible for AI to exercise managerial authority over employees. The discussion of the substantive elements of this issue is preceded by an analysis of whether managerial prerogative can only lawfully be exercised by natural persons or whether it can be lawfully exercised by artificial intelligence. If the findings of this analysis indicate that AI can exercise managerial prerogative, this provides the starting point for addressing the substantive issues concerned. The analysis is conducted on multiple levels: on the one hand, it examines the requirements that interpersonal communication must satisfy; on the other hand, it analyses the current stage of AI’s technological advancement. The author recognises that a workforce cannot be managed effectively without accounting for emotional elements as a determining factor in human activity, which may be of particular relevance to the effective implementation of instructions received by employees. Recognition of the importance of emotions means that the extent to which AI is capable, at the current stage of technological development, of using emotions to achieve its intended goals, must be considered, and whether one can at all speak of emotional intelligence with regard to AI. The author examines Emotional Artificial Intelligence technology, which is undergoing evolutionary development. These reflections determine to what extent EAI currently enables the managerial prerogative described in the title to be exercised over employees, while simultaneously considering the advantages and risks associated with the extensive use of artificial intelligence in the analysed aspect of employment relations.
artificial intelligence, emotional intelligence, managerial prerogative, emotions, subordination
Would Cain Plead Guilty to the Murder of Abel? On the Historical Transformation of the English and American Trial Model as a Source of Plea Bargaining
The article presents a historical-legal analysis of the evolution of the Anglo-Welsh and American criminal process in the context of those elements of both models that determined that it was the common law legal culture that developed the phenomenon of plea bargaining. The results of British research are presented, showing that the shape of the criminal procedure of England and Wales, as late as the turn of the eighteenth and nineteenth centuries, differed significantly from the now-familiar purely adversarial model, characterised by the high involvement of professional representatives of the parties, the inactivity of the defendant and the passivity of the court in the course of the trial. As pointed out, it was the adversarial transformation of English procedure observed in particular since the early nineteenth century, affecting the decline in the previous effectiveness of the jury trial, that led to the development of plea bargaining. The different origins of consensual procedural institutions in the United States of America, as compared with the system of England and Wales, are also discussed.
consensualism, adversarialism, plea bargaining, criminal trial
Compulsory Medical Measures in the Criminal Code of the Russian Federation
This paper presents an overview of the subject matter. Its purpose is to discuss the scope of the provisions on compulsory medical measures contained in the 1996 Criminal Code of the Russian Federation (referred to in Polish law as ‘preventive therapeutic measures’). The following methods were used in drafting this study: an analysis of legal sources, i.e. the 1996 Criminal Code of the Russian Federation, and an analysis of (legal) literature. The paper outlines the rationale for the use of compulsory medical measures, as well as their purposes and types. Particular attention is paid to the analysis of solutions associated with forced outpatient observation and psychiatric treatment, as well as forced treatment in a psychiatric hospital (which has a problematic history in Russia). The issues related to the modification of the use of these measures are also addressed. For the purposes of this article, the following hypothesis was adopted: ‘The scope of the provisions on compulsory medical measures contained in the 1996 Criminal Code of the Russian Federation is broad and includes numerous measures that are regulated in detail.’ The research, which partially confirmed this article hypothesis, shows that the scope of the analysed provisions on compulsory medical measures contained in the 1996 Criminal Code of the Russian Federation is not broad and has some shortcomings.
compulsory medical measures, 1996 Criminal Code of the Russian Federation, compulsory observation and treatment by a psychiatrist in outpatient settings, compulsory treatment in a medical facility
Freedom of Will as a Prerequisite for Criminal Liability: Humans and Artificial Intelligence in a Czech Criminal Law Perspective
The paper analyses the form and place of human will in the foundations of criminal liability. It explains the necessity of will for the traditional criminal liability of natural persons and presents a comparison with the possible criminal liability of autonomous and non-autonomous systems equipped with artificial intelligence. The conclusions of the paper are negative with regard to the possible direct liability of such systems. A solution is proposed in the form of criminal liability for persons who create, control and monitor autonomous and nonautonomous systems.
consciousness, will, emotions, intuition, intelligence, artificial intelligence, algorithm, autonomous and non-autonomous systems, determinism, indeterminism, compatibilism, criminal liability, moral liability, motivation, natural person, legal person, electronic person, imputability
Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 22 listopada 2022 r. (sygn. II AKa 231/22)
Komentowane orzeczenie odnosi się do problematyki relacji pomiędzy przepisami art. 161 § 3 k.k. i 165 § 1 pkt 1 k.k. Powstałe trudności interpretacyjne narodziły się w momencie wprowadzenia do systemu prawnego art. 161 § 3 k.k., co było wynikiem pandemii COVID-19. Przed wyborem prawidłowej kwalifikacji prawnej zachowań mających na celu rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych stanęły organy wymiaru sprawiedliwości. Problem stanowiący clou tytułowego wyroku jest więc istotny zarówno dogmatycznie, jak i na gruncie praktyki stosowania prawa. Doniosłość podjętej tematyki widoczna jest także w szczególnym charakterze omawianych czynów zabronionych, których realizacja związana jest z występowaniem niewidocznych dla ludzkiego oka biologicznych czynników chorobotwórczych wywołujących choroby zakaźne, które nie minęły wraz z opanowaniem pandemii SARS-CoV-2.
choroba zakaźna, narażenie na zakażenie, sprowadzenie niebezpieczeństwa, zbieg pozorny, zdrowie wielu osób
Ustawodawca na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej przewidział podział informacji na prostą i przetworzoną. Za informację przetworzoną uznaje się taką, która na dzień złożenia wniosku nie istnieje w kształcie oczekiwanym przez wnioskodawcę, zatem będzie musiała być specjalnie wygenerowana na jego potrzeby. Uzyskanie informacji przetworzonej obwarowane jest koniecznością spełnienia przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego. Szczególną kategorią informacji publicznej, do której dostęp regulowany jest w odrębnym akcie prawnym, jest informacja o środowisku. Na gruncie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, ustawodawca nie przewidział jednak żadnych uregulowań dotyczących dostępu do informacji przetworzonej. Rodzi to praktyczny problem, jak powinien postąpić podmiot zobowiązany informacyjnie, do którego wpłynął wniosek o informację o środowisku, której charakter wskazuje na to, że jest to w istocie informacja przetworzona. Celem artykułu jest rozwiązanie tego praktycznego problemu w drodze analizy dogmatycznej przepisów obydwu powołanych ustaw, w kontekście relewantnych uwarunkowań aksjologicznych. Dotychczas prezentowane w doktrynie poglądy zdają się bowiem stać w opozycji względem istotnych wartości konstytucyjnych.
informacja publiczna, informacja o środowisku, informacja przetworzona, ograniczenie prawa do informacji
Wybrane ulgi w podatkach dochodowych jako instrumenty wspierania założeń zrównoważonego rozwoju w Polsce
Działania na rzecz zrównoważonego rozwoju mogą polegać zarówno na podwyższaniu lub wprowadzaniu nowych podatków dla podatników, którzy tego celu nie realizują, jak i na preferencyjnym traktowaniu podmiotów działających w sposób realizujący ideę zrównoważonego rozwoju. To oryginalny artykuł naukowy, którego celem jest analiza dwóch preferencji funkcjonujących na gruncie podatków dochodowych – ulgi termomodernizacyjnej oraz ulgi badawczo-rozwojowej – pod kątem weryfikacji, czy cele, jakie leżały u podstaw ich wprowadzenia, zostały osiągnięte. Szczególną uwagą zwrócono na problemy praktyczne, związane z wykorzystywaniem tych ulg przez podatników. W rezultacie wyprowadzono wnioski, iż liczba wątpliwości pojawiających się w trakcie próby skorzystania z ulg oraz niejednokrotnie restrykcyjne podejście organów podatkowych powodują, iż instytucje te nie realizują celów zrównoważonego rozwoju w sposób optymalny. Jako metodę badawczą obrano metodę dogmatyczno-prawną, której istota polega na ustaleniu treści obowiązującego prawa, jego analizie, wykładni, egzegezie. Podstawowymi źródłami poddanymi badaniom są zagraniczne i krajowe akty prawa powszechnie obowiązującego, orzecznictwo oraz interpretacje indywidulane i ogólne przepisów prawa podatkowego.
zrównoważony rozwój, podatek dochodowy, ulga termomodernizacyjna, ulga badawczo-rozwojowa
Actio Pauliana – środek ochrony indywidualnej czy ogółu wierzycieli. Od prawa rzymskiego do współczesności
Przedmiotem artykułu jest analiza kwestii, czy w razie wyzbywania się majątku przez dłużnika i doprowadzenia w ten sposób do niemożliwości zaspokojenia wierzycieli uprawnienie do podważenia czynności dłużnika powinno przysługiwać wyłącznie wspólnie wszystkim wierzycielom reprezentowanym przez odpowiedniego przedstawiciela, czy też poszczególni wierzyciele powinni zachowywać możliwość korzystania ze środków ochrony indywidualnej. W celu odpowiedzi na wskazane pytanie zastosowano metody dogmatyczną, historyczną i porównawczą. Pierwsza część opracowania zawiera rozważania poświęcone ochronie wierzycieli w prawie rzymskim. Po analizie środków ochrony możliwych do zastosowania w prawie klasycznym omówiona została legitymacja do wniesienia actio Pauliana w prawie justyniańskim. Przysługiwała ona curator bonorum działającemu na rzecz wszystkich wierzycieli, a także mogli z niej skorzystać indywidualni wierzyciele. W prawie współczesnym kwestia będąca przedmiotem opracowania pojawia się w razie ogłoszenia upadłości dłużnika. W takiej sytuacji ustawodawca niemiecki przewiduje brak możliwości popierania i wnoszenia indywidualnych powództw przez poszczególnych wierzycieli. Do niedawna podobne było również stanowisko prawa polskiego, jednak po niedawnej uchwale Sądu Najwyższego uległo ono złagodzeniu. Dopuściła ona uzupełniające korzystanie przez wierzycieli z indywidualnych środków ochrony, co jest możliwe przede wszystkim wtedy, gdy syndyk nie chce lub nie może wytoczyć powództwa na rzecz masy upadłości. To ostatnie podejście zasługuje na wsparcie, gdyż właściwie wyważa interesy zainteresowanych.
actio Pauliana, in integrum restitutio, interdictum fraudatorium, postępowanie upadłościowe, legitymacja wierzyciela
W oczekiwaniu na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie wypchnięć (pushbacków) na granicy z Białorusią
W artykule dokonuję rekonstrukcji oraz krytycznej oceny ewolucji orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, dotyczącego współczesnego „kryzysu migracyjnego”. Mam na celu próbę ustalenia, jakie może być zbliżające się rozstrzygnięcie Trybunału w sprawie wypchnięć (pushbacków) na granicy z Białorusią. Wyrok w trzech skargach skierowanych przeciwko Polsce, Litwie i Łotwie wyda największy skład orzekający – Wielka Izba. Wcześniejsze dwie ważne sprawy – Khlaifia i inni przeciwko Włochom oraz N.D. i N.T. przeciwko Hiszpanii – były rozpoznawane najpierw przez izbę siedmiu sędziów, a następnie przez Wielką Izbę. Wyroki zawierają odmienne konkluzje: izby stwierdzały naruszenie przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Wielka Izba – brak naruszenia. Rozstrzygnięcia Wielkiej Izby ukształtowały w nowy sposób konwencyjne standardy prawne, zwłaszcza w kwestii zakazu zbiorowych wydaleń. Te standardy zostaną zastosowane w sprawach dotyczących pushbacków na granicy z Białorusią.
migranci, wypchnięcia (pushbacki), Europejski Trybunał Praw Człowieka, Europejska Konwencja Praw Człowieka, zakaz zbiorowych wydaleń
Zakaz reklamy lekarzy weterynarii w Polsce a prawo Unii Europejskiej. Analiza zgodności zakresu regulacji krajowych z prawem unijnym
Celem artykułu jest analiza zgodności polskich przepisów zakazujących reklamy lekarzy weterynarii z regulacjami prawa unijnego, w szczególności z dyrektywą 2006/123/WE dotyczącą usług na rynku wewnętrznym oraz dyrektywą 2000/31/WE w sprawie niektórych aspektów handlu elektronicznego. Szczególna uwaga poświęcona została wpływowi tej zgodności (lub jej braku) na postępowania dyscyplinarne wobec przedstawicieli zawodu. Z analizy wynika, że polskie regulacje, w tym art. 29 ustawy o zakładach leczniczych dla zwierząt oraz uchwała Nr 116/2008/IV Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej, naruszają unijną zasadę swobody przepływu usług, zwłaszcza prawo lekarzy weterynarii do korzystania z informacji handlowej. Niezgodność ta skutkuje koniecznością stosowania zasady pierwszeństwa prawa unijnego (principle of primacy of EU law), co oznacza, że w postępowaniach dyscyplinarnych sądy powinny uwzględniać unijne regulacje jako „ustawy względniejsze” (more lenient laws) w rozumieniu art. 4 § 1 k.k. Wnioski wskazują konieczność dostosowania polskich przepisów do standardów unijnych, aby zapewnić lekarzom weterynarii możliwość korzystania z dopuszczalnych form promocji w sposób zgodny z zasadami etyki zawodowej (professional ethics) oraz ochroną interesu publicznego (public interest protection).
reklama lekarzy weterynarii, informacja handlowa, zawody regulowane, prawo Unii Europejskiej, postępowania dyscyplinarne
Prawne aspekty wykonywania świadczeń estetycznych
Celem artykułu jest dokonanie analizy pojęcia „świadczenia estetyczne”, z jednoczesnym wskazaniem różnorodności dotyczącej nazewnictwa czynności, jakie wykonywane są w tym zakresie. W artykule podjęto również próbę określenia kwalifikacji niezbędnych do przeprowadzania świadczeń estetycznych, w tym kwalifikacji, jakie powinni posiadać lekarze, którzy wykonują świadczenia związane z modyfikacją lub uzupełnieniem struktur anatomicznych. Podjęcie wskazanej tematyki ma na celu przedstawienie rozmiaru problemu oraz wskazanie, że luki regulacyjne dotyczące świadczeń estetycznych stanowią o deprofesjonalizacji zawodów medycznych, braku zasad statuujących reguły związane z ingerencją w ludzkie ciało, a także zwiększeniem ryzyka dla osób, które poddają się wykonywaniu świadczeniom estetycznym przez osoby spoza środowiska medycznego. Rozważania zostały ograniczone do prawa polskiego, co wynika z daleko idącego zróżnicowania rozwiązań dotyczących świadczeń medycyny estetycznej w innych krajach. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że brak regulacji prawnych dotyczących klasyfikacji świadczeń zdrowotnych, ich identyfikacji ze świadczeniami zdrowotnymi, a także brak przepisów określających kwalifikacje do ich wykonywania wprowadzają chaos pojęciowy, klasyfikacyjny i uniemożliwiają wskazanie przekroczenia kompetencji przez osoby wykonujące takie zabiegi, w związku z brakiem regulacji uwzględniających katalog uprawnionych do podejmowania tego rodzaju czynności. Koniecznym jest pilne uregulowanie tej materii, nie tylko poprzez ujednolicenie procesu certyfikacji umiejętności lekarskich w zakresie medycyny estetyczno-naprawczej, ale również przez wprowadzenie reguł określających zasady wykonywania czynności estetycznych przez osoby wykonujące inne niż lekarz zawody medyczne, a także przez osoby, które nie mają formalnego związku z ochroną zdrowia.
świadczenia estetyczne, medycyna estetyczna, prawo medyczne, zabiegi estetyczne, uprawnienia kosmetyczek, uprawnienia kosmetologów
Recenzja w postępowaniu habilitacyjnym w dyscyplinie nauki prawne
W artykule omówiono problemy rodzące się na tle regulacji ustawowej recenzji w postępowaniu o nadanie stopnia doktora habilitowanego. Analizie zostały poddane: zakres przedmiotowy recenzji, istota osiągnięć naukowych stanowiących znaczny wkładu w rozwój dyscypliny nauki prawne, znaczenie pojęć monografia i cykl powiązanych tematycznie artykułów naukowych. Zostały też zaprezentowane: struktura recenzji i jej podstawowe elementy – wstęp, analiza i ocena, obejmująca ocenę formalną i merytoryczną (wyboru tematu, struktury opracowania, problemu naukowego, celu badawczego, tezy badawczej, hipotezy badawczej, trafności zastosowanych metod badawczych, znacznego wkładu w rozwój dyscypliny nauki prawne), jakość recenzji, forma recenzji i termin jej opracowania.
cykl powiązanych tematycznie artykułów naukowych, dyscyplina nauki prawne, monografia, osiągnięcie naukowe, recenzja, stopnia doktora habilitowanego, struktura recenzji, znaczny wkład w rozwój dyscypliny nauki prawne
Delegowanie kierowniczych uprawnień pracodawcy na sztuczną inteligencję. Wyzwanie teraźniejszości czy projekcja przyszłości?
Wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI) w stosunkach pracy jest już faktem. W niniejszym artykule autor stawia pytanie, czy możliwe jest sprawowanie przez sztuczną inteligencję kierownictwa wobec zatrudnionych pracowników. Podjęcie merytorycznych rozważań poprzedza ustalenie, czy kierownictwo w stosunku pracy zostało w jakikolwiek sposób prawnie ograniczone wyłącznie do osób fizycznych, czy też przepisy dopuszczają sprawowanie kierownictwa przez sztuczną inteligencję. Pozytywne dla AI rozstrzygnięcie powyższego zagadnienia stanowi punkt wyjścia dla podjęcia jego istoty. Przeprowadzona analiza została dokonana wielopłaszczyznowo: z jednej strony przyjrzano się kwestii warunków, jakie musi spełniać komunikacja interpersonalna, a z drugiej zanalizowano stan zaawansowania technologicznego sztucznej inteligencji. Autor zwraca uwagę, że nie jest możliwe efektywne kierowanie pracownikami bez uwzględnienia wymiaru emocji jako czynnika determinującego ludzkie aktywności, co może być szczególnie istotne w efektywnym realizowaniu poleceń, otrzymanych przez pracownika. Uznanie istotności emocji w procesach komunikacyjnych prowadzi do konieczności rozstrzygnięcia, na ile – przy obecnym stanie zawansowania technologii – sztuczna inteligencja umie posługiwać się emocjami w osiąganiu zamierzonych celów, czy można w ogóle mówić o inteligencji emocjonalnej sztucznej inteligencji. Autor przywołuje w rozważaniach technologię Emotional Artificial Intelligence, która ewoluuje w swoim rozwoju. Rezultatem przeprowadzonych rozważań jest rozstrzygnięcie, na ile obecny stan EAI pozwala na wypełnienie tytułowego zadania sprawowania kierownictwa wobec zatrudnionych pracowników, przy jednoczesnym zwróceniu uwagi na korzyści i zagrożenia płynące z szerokiego zastosowania sztucznej inteligencji w analizowanym aspekcie stosunków zatrudnienia.
sztuczna inteligencja, inteligencja emocjonalna, kierownictwo pracodawcy, emocje, podporządkowanie
Czy Kain przyznałby się do zabójstwa Abla? O historycznych przemianach modelu procesu angielskiego i amerykańskiego jako źródle praktyki plea barganing
W artykule zaprezentowano historycznoprawną analizę ewolucji angielsko-walijskiego oraz amerykańskiego procesu karnego w kontekście tych elementów obu modeli, które zdecydowały o tym, że to właśnie kultura prawna common law wykształciła zjawisko plea barganing. Przedstawiono wyniki badań brytyjskich; jak wykazano kształt procedury karnej Anglii i Walii jeszcze do przełomu XVIII i XIX w. znacząco odbiegał od znanego obecnie modelu czysto kontradyktoryjnego, charakteryzującego się wysokim zaangażowaniem profesjonalnych reprezentantów stron, biernością oskarżonego oraz pasywnością sądu w przebiegu rozprawy. To właśnie obserwowane w szczególności od początków XIX w. kontradyktoryjne przemiany procedury angielskiej, wpływające na spadek dotychczasowej efektywności ławy przysięgłych, doprowadziły do wykształcenia zjawiska plea bargaining. Omówiono również odmienną (w stosunku do systemu Anglii i Walii) genezę instytucji konsensualnych procesu w Stanach Zjednoczonych Ameryki.
konsensualizm, kontradyktoryjność, plea bargaining, proces karny
Środki lecznicze o charakterze przymusowym w kodeksie karnym Federacji Rosyjskiej
Opracowanie ma charakter przeglądowy. Jego celem jest omówienie zakresu regulacji środków leczniczych o charakterze przymusowym zawartych w kodeksie karnym Federacji Rosyjskiej z 1996 r. (nazywanych w polskim prawie środkami zabezpieczającymi o charakterze leczniczym). Na jego potrzeby zastosowano metody: analizy źródeł prawa, tj. kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej z 1996 r., oraz analizy piśmiennictwa (literatury prawniczej). W publikacji przedstawiono przesłanki stosowania środków leczniczych o charakterze przymusowym oraz ich cele i rodzaje. Szczególną uwagę poświęcono analizie rozwiązań dotyczących przymusowej obserwacji ambulatoryjnej i leczenia u psychiatry, a także przymusowego leczenia w szpitalu psychiatrycznym (mającego w Rosji problematyczną historię). Ukazano też kwestie modyfikacji stosowania tych środków. Na potrzeby opracowania przyjęto tezę: „Zakres regulacji środków leczniczych o charakterze przymusowym zawartych w kodeksie karnym Federacji Rosyjskiej z 1996 r. jest szeroki i obejmuje wiele szczegółowo uregulowanych środków”. Badania częściowo potwierdziły postawioną hipotezę badawczą. Wynika z nich, że zakres regulacji środków leczniczych o charakterze przymusowym zawartych w kodeksie karnym Federacji Rosyjskiej z 1996 r. nie jest szeroki, posiada też mankamenty.
środki lecznicze o charakterze przymusowym
kodeks karny Federacji Rosyjskiej z 1996 r
obowiązkowa obserwacja i leczenie przez lekarza psychiatrę w warunkach ambulatoryjnych
przymusowe leczenie w placówce medycznej
Wolność woli jako przesłanka odpowiedzialności karnej: człowiek i sztuczna inteligencja w perspektywie czeskiego prawa karnego
W artykule poddano analizie formę i miejsce woli człowieka w podstawach odpowiedzialności karnej. Wyjaśniono w nim konieczność odpowiedzialności karnej osób fizycznych w sposób niezależny od woli oraz porównano z możliwą odpowiedzialnością karną systemów autonomicznych i nieautonomicznych wyposażonych w sztuczną inteligencję. Wnioski płynące z artykułu są negatywne w odniesieniu do ewentualnej bezpośredniej odpowiedzialności takich systemów. W artykule zaproponowano rozwiązanie w postaci odpowiedzialności karnej dla osób, które tworzą, kontrolują i monitorują systemy autonomiczne i nieautonomiczne.
Digital Processes in EU Company Regulations and Their Implications for Registry Practices
This paper examines the impact of European Union law on digitalisation, considering both its foundations and effects. Some of these aspects are addressed in Directive (EU) 2017/1132 of the European Parliament and of the Council on certain aspects of company law, as well as in the Directive of the European Parliament and of the Council amending Directives 2009/102/EC and (EU) 2017/1132 as regards further expanding and upgrading the use of digital tools and processes in company law. As a consequence of these legislative developments, several issues have since emerged. Examples include difficulties related to the online registration of companies introduced by Member States following the implementation of the Directive, and discrepancies between the information contained in national central business registers interconnected within the Business Registers Interconnection System (BRIS). In this context, the paper analyses the implications of the Court of Justice of the European Union’s judgment in the Manni case and explains why the ‘right to be forgotten’ may not apply in this area. Another issue arising from digitalisation concerns trust services, including the work of notaries and their relationship with Regulation (EU) No 910/2014 of the European Parliament and of the Council on electronic identification and trust services for electronic transactions in the internal market (the eIDAS Regulation), as well as Regulation (EU) 2024/1183 of the European Parliament and of the Council of 11 April 2024 amending Regulation (EU) No 910/2014 as regards establishing the European Digital Identity Framework. On this occasion, the paper also discusses why the eIDAS Regulation may not necessarily have a harmonising effect across the various legal systems within the EU. Finally, in light of the Fifth Anti-Money Laundering Directive of the European Union, the paper considers the concept of beneficial ownership, its notarial determination, and its relevance to the prevention of money laundering.
registration of companies; digitalisation; EU; EU law; CJEU; business; company law; company registers; BRIS; interconnection of business registers; Manni case; right to be forgotten; data protection; disclosure; notary; eIDAS; beneficial owner
Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
Regulation of Airport Charges in EU Law, and in Poland and Germany: Limits of Airport Managing Bodies’ Autonomy and the Principle of Transparency and Non-Discrimination
This article analyses the regulation of airport charges under European Union law and within the national legal systems of Poland and Germany, with particular focus on the relationship between the autonomy of airport managing bodies and their obligation to observe the principles of transparency and non-discrimination. The authors discuss the legal framework established by Directive 2009/12/EC and examine its implementation in two distinct national contexts. The analysis demonstrates that, although airport managing bodies formally possess the right to determine the level and structure of charges, their discretion is constrained by both EU legislation and national oversight mechanisms.
airport charges, non-discrimination, transparency, EU law, EU air transport
The Legal Aspects of the Use of the Electronic Fiscal and Customs Services Platform by Entrepreneurs Engaged in the International Trade of Goods
Entrepreneurs engaged in international trade are required to use the Electronic Fiscal and Customs Services Platform for the purpose of communicating with the National Tax Administration on matters relating to economic and tax policy. This modern technological tool plays an important role in the day-to-day operations of businesses and in the settlement of customs and other border taxes levied on economic operators engaged in the cross-border trade of goods within the European Union customs territory. The Electronic Fiscal and Customs Services Platform is an institution established under Polish law, aimed at implementing systemic, comprehensive solutions related to EU customs law. The objective of this article is to demonstrate that EU standards have been sufficiently detailed by the provisions of the Customs Law Act to ensure the functional implementation of this platform by Polish entrepreneurs. Without taking into account the specific circumstances of national legislation, electronic data-processing systems would be unable to function effectively within the context of the Polish economic framework.
PUESC, custom, trade of goods, entrepreneur
Obligations of Importers, Distributors and Deployers of High-Risk AI Systems under the AI Act
The Artificial Intelligence (AI) Act distinguishes between the different actors involved in the supply chain of high-risk AI systems. The purpose of this paper is to outline and compare the obligations of importers, distributors and deployers, and to analyse the circumstances in which these obligations may be extended and aligned with those of providers of high-risk AI systems. The obligations of importers and distributors are primarily of a verification nature. In general, the obligations of distributors are more limited than those of importers, who bear the burden of primary verification of compliance by providers. In contrast, the obligations of deployers are generally not subordinate to those of providers but constitute an independent responsibility arising from the need to address the risks posed during the deployment phase of high-risk AI systems. A specific situation arises where interference with AI systems results in the imposition of obligations on a non-deployer that are equivalent to those imposed on providers of high-risk AI systems. This is because AI-based systems are, among other things, susceptible to changes in their purpose in ways that are independent of their design and the intentions of their providers. Proper identification and understanding of the responsibilities of the various actors in the supply chain are key to minimising the risks associated with the use of high-risk AI systems across the European Union and to avoiding the imposition of financial sanctions.
AI Act; artificial intelligence; importers; distributors; deployers
The Impact of Mica Regulation Implementation on the Polish Crypto-Asset Market – Consequences, Regulatory Challenges and Prospects for Reform
The aim of this article is to provide a critical assessment of the compliance of the Polish draft act implementing the MiCA Regulation with the objectives and the letter of the Regulation, and to verify the hypothesis that certain provisions constitute instances of gold-plating, increasing compliance costs without delivering proportionate benefits, while simultaneously leaving significant regulatory gaps unaddressed. The study applies a comparative legal analysis (Poland vs. selected EU Member States), a functional analysis (substance over form), and a regulatory impact assessment. Findings. 1. Poland effectively shortened the transitional period for CASPs to six months; after this date, MiCA authorisation or passporting (Article 65) is required. The claim of an ‘automatic 18-month’ period for Poland is incorrect. 2. The draft introduces regulations exceeding the scope of MiCA (including a public domain register and preventive account freezes), which require a rigorous proportionality test and consistency with the DSA. 3. The fee model of up to 0.4% of revenues is not extreme by EU standards but may significantly burden entities with high volumes and low margins. 4. Identified gaps include: the absence of ‘soft law’ instruments and clear criteria for DeFi and NFTs; in the area of stablecoins, prudential and infrastructural issues and overlaps between the MiCA, PSD2, and EMD regimes remain key barriers. The research hypothesis was largely confirmed: the Polish implementation is restrictive and, in parts, overly detailed, increasing both costs and uncertainty while failing to adequately address technologically sensitive areas (DeFi, NFTs, PLN-EMTs). It is therefore advisable to calibrate above-minimum instruments and close the identified gaps through soft-law measures and operational solutions. The second part of the conclusion presents systemic and operational recommendations.
MiCA; crypto-assets; CASP; transitional period; passporting; gold-plating; KNF; DeFi; NFT; e- money token (EMT); AML / PSD2 / EMD, economy and finance
Access to Public Information in the Form of Documents of the Supreme Audit Office Audit Proceedings
Access to public information, regulated in Article 61 of the Constitution of the Republic of Poland and the Act of 6 September 2001, is an element of public scrutiny of public authorities that enables the public to supervise public entities on a regular basis. The Supreme Audit Office (NIK), as the chief organ of state audit, is obliged to provide public information. The application of the Act on Access to Public Information to NIK’s audit results raises doubts, particularly in the context of other acts specifying different rules of access to information. Article 10 of the Act on the Supreme Audit Office establishes the obligation of the President of NIK to disclose certain documents; however, this does not preclude the application of the Act on Access to Public Information to other documents after the conclusion of audit proceedings. Audit programmes and subject matters are protected by audit confidentiality, but they may be disclosed once the audit has been completed, provided they are not deemed internal documents. These documents are crucial for assessing the integrity of NIK’s activities. Although audit proceeding files may not be considered public information as a whole, individual documents contained within the files constitute public information.
Supreme Audit Office, Supreme Chamber of Control, public information, internal document, audit files