Keywords
How to Cite
Abstract
In 2022, the Act on the Support and Rehabilitation of Juveniles was enacted. It introduced new age limits determining the responsibility of minors for criminal acts. In the ongoing public debate on these regulations, legal-historical arguments have been lacking. The aim of this article is to present the principles of criminal responsibility in Roman law, with particular focus on juveniles. The research was carried out on preserved source material using the dogmatic method, which presupposes a logical-linguistic analysis of the source text, taking into account the principles of interpretation, and the historical-legal method, which serves to show the genesis and development of the institution in question. The analyses carried out show that, in Roman law, the perpetrator’s awareness and understanding of the act committed were of greater importance for criminal responsibility than merely having automatically crossed a particular age threshold. The considerations presented are not only significant for the history of law, but also constitute a – hitherto neglected – voice in the discussion on the criminal responsibility of minors in contemporary Polish law.
References
Albanese B., ‘Sul senatoconsulto Liboniano’, Annali del Seminario Giuridico di Palermo, 1976, Vol. 36.
Albertario E., Delictum e crimen nel diritto romano-classico e nella legislazione giustinianea, Milano, 1924.
Amielańczyk K., ‘Głos cesarza Hadriana w sprawie s.c. Silanianum’, Zeszyty Prawnicze, 2006, Vol. 6, No. 1.
Amielańczyk K., Lex Cornelia de sicariis et veneficis: Ustawa Korneliusza Sulli przeciwko nożownikom i trucicielom 81 r. p.n.e., Lublin, 2011.
Amielańczyk K., Rzymskie prawo karne w reskryptach cesarza Hadriana, Lublin, 2006.
Amielańczyk K., ‘Vis – pomiędzy prawem rzymskich deliktów prywatnych a rzymskim prawem karnym publicznym’, in: Słapek D., Łuć I. (eds), Przemoc w świecie starożytnym: źródła, struktura, interpretacje, Lublin, 2017.
Bauman R.A., Crime and Punishment in Ancient Rome, London, New York, 1996.
Benedek F., A Senatus Consultum Silanianum, Budapest, 1963.
Benincasa Z., ‘“Deductio in domum mariti” a zawarcie “iustum matrimonium”’, Zeszyty Prawnicze, 2013, Vol. 13, No. 2.
Berger A., Encyclopedic Dictionary of Roman Law, Philadelphia, 1953.
Berger A., Jugendschutz und Jugend-Besserung. Material und Abhandlungen, vorwiegend strafrechtlichen Charakters unter weitgehender Berücksichtigung des Auslandes und der Geschichte, 2 Teile, Leipzig, 1897.
Birks P., The Roman Law of Obligations, Oxford, 2014.
Birley A.R., ‘A New Governor of Britain (20 August 127): L. Trebius Germanus’, Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik, 1999, Vol. 124.
Burdese A., ‘Sulla capacità intellettuale degli impuberes in diritto classico’, Archivio Giuridico, 1956, Vol. 150.
Caldwell L.E., Roman Girlhood and the Fashioning of Femininity, Cambridge, 2015.
Cascione C., ‘Roman Delicts and Criminal Law: Theory and Practice’, in: McGinn T.A. (ed.), Obligations in Roman Law: Past, Present, and Future, Ann Arbor, 2012.
Cervenca G., ‘Note in tema di responsabilità penale del “minor XXV annis”’, Sodalitas. Scritti in onore di A. Guarino, 1984, Vol. 6.
Crofts T., The Criminal Responsibility of Children and Young Persons: A Comparison of English and German Law, Aldershot, 2002.
Cursi M.F., ‘La formazione delle obbligazioni “ex delicto”’, Revue internationale des droits de l’antiquité, 2011, No. 58.
Diaz Bialet A., ‘La imputabilidad penal en el derecho romano’, Revista de la Sociedad Argentina de Derecho Romano, 1954, Vol. 1.
D’Ippolito F., ‘Una presunta disposizione del S.C. Silanianum’, in: Guarino A., Synteleia Arangio-Ruiz, Napoli, 1964, Vol. II.
Flaig E., Ritualisierte Politik: Zeichen, Gesten und Herrschaft im Alten Rom, Göttingen, 2004.
Frier B.W., A Casebook on the Roman Law of Delict, Oxford, 1989.
Gaughan J.E., Murder Was Not a Crime: Homicide and Power in the Roman Republic, Austin, 2010.
Harris W.V., ‘The Roman Version’, in: Faris S.B., Lundeen L.E. (eds), Ten Years of the Agnes Kirsopp Lake Michels Lectures at Bryn Mawr College, Bryn Mawr, 2006.
Hellwege P., Wittig P., ‘Delictual and Criminal Liability in Germany’, in: Dyson M. (ed.), Comparing Tort and Crime: Learning from across and within Legal Systems, Cambridge, 2015.
Hermann L., ‘La genèse du senatus consultum Silanianum’, Revue internationale des droits de l’antiquité, 1952, Vol. 1.
Hillner J., Prison, Punishment and Penance in Late Antiquity, Cambridge, 2015.
Jońca M., Przestępstwo znieważenia grobu w rzymskim prawie karnym, Lublin, 2013.
Jurgielewicz-Delegacz E., ‘Ewolucja odpowiedzialności nieletnich na przestrzeni lat’, Studia Prawnoustrojowe, 2019, No. 4.
Kołodko P., Ustawodawstwo rzymskie w sprawach karnych. Od ustawy XII tablic do dyktatury Sulli, Białystok, 2012.
Konarska-Wrzosek V., ‘Komentarz do art. 1’, in: Górecki P., Kobes P., Konarska-Wrzosek V. (eds), Wspieranie i resocjalizacja nieletnich. Komentarz, Warszawa, LEX/el., 2023.
Kosior W.J., Kategorie i granice wieku oraz ich znaczenie w rzymskim prawie prywatnym, Rzeszów, 2022.
Krenkel W., Naturalia non turpia: Sex and Gender in Ancient Greece and Rome, Hildesheim, 2006.
Kuryłowicz M., ‘Odpowiedzialność “nieletnich” za czyny bezprawne w prawie rzymskim’, in: Bojarski T. (ed.), Postępowanie z nieletnimi, Lublin, 1988.
Labuschagne J.M.T., ‘Strafregtelike aanspreeklikheid van kinders’, Journal of South African Law, 1978.
Laingui A., La responsabilité pénale dans l’ancien droit: XVIe–XVIIIe siècle, Paris, 1970.
Lebigre A., Quelques aspects de la responsabilité pénale en droit romain classique, Paris, 1967.
Longo G., Delictum e crimen, Milano, 1976.
Loska E., ‘Kilka uwag na temat zeznań niewolników w procesie karnym’, Zeszyty Naukowe KUL, 2017, Vol. 60, No. 3.
Loska E., ‘Obowiązek niewolników obrony swojego właściciela’, Zeszyty Prawnicze, 2004, Vol. 4, No. 1.
Lucrezi F., Mancini G., Crimina e delicta nel tardo antico. Atti del Seminario di Studi. Teramo, 19–20 gennaio 2001, Milano, 2003.
Łapicki B., O spadkobiercach ideologii rzymskiej: okres chrystianizacji Cesarstwa Rzymskiego, Łódź, 1962.
McGinn T.A.J., ‘Concubinage and the Lex Iulia on Adultery’, Transactions of the American Philological Association, 1991, Vol. 121.
Misztal-Konecka J., Incestum w prawie rzymskim, Lublin, 2007.
Mokrzewska K., ‘Profanacja grobu w prawie rzymskim’, in: Braniewicz O., Kowalczyk P. (eds), Aspekty społeczno-prawne rozwoju antycznego Rzymu, Toruń, 2014.
Mommsen T., Römisches Strafrecht, Leipzig, 1899.
Perrin B., ‘La responsabilité délictuelle de l’impubère en droit romain classique’, Annales Universitatis Saraviensis, 1954, No. 3.
Perrin B., ‘La responsabilité pénale du mineur de vingt-cinq ans en droit romain’, in: Chevallier R. (ed.), Mélanges d’archéologie et d’histoire offerts à André Piganiol, Vol. 3, Paris, 1966.
Puliatti S., ‘D. 48.5.39 (26 quaest.) e la problematica dell’incesto nell’elaborazione dottrinale di Papiniano’, Studi Parmensi, 1997, No. 43.
Rabello A.M., ‘The Responsibility of Minors in Jewish Criminal Law (Biblical and Talmudic Period and Notes of Comparison with Roman Law)’, Acta Juridica, 1977.
Rein W., Das Criminalrecht der Römer von Romulus bis auf Justinian. Ein Hülfsbuch zur Erklaerung der Classiker und der Rechtsquellen, Leipzig, 1844.
Rivière Y., ‘La délinquance juvénile dans l’Empire romain’, in: Bardet J.-P., Luc J.-N., Robin-Romero I., Rollet C. (eds), Lorsque l’enfant grandit: entre dépendance et autonomie, Paris, 2003.
Rizzelli G., Lex Iulia de adulteriis: studi sulla disciplina di adulterium, lenocinium, stuprum, Lecce, 1997.
Robinson O.F., ‘Slaves and the Criminal Law’, Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte: Romanistische Abteilung, 1981, Vol. 98, No. 1.
Robinson O.F., The Criminal Law of Ancient Rome, Baltimore, 1995.
Solazzi S., ‘Qui infanti proximi sunt’, Labeo, 1955, No. 1.
Stolarek D., Adultera w świetle lex Iulia de adulteriis coërcendis, Lublin, 2012.
Stolarek D., ‘Ustawa julijska o karaniu za cudzołóstwa – 5 tytuł 48 księgi Digestów. Tekst – tłumaczenie – komentarz’, Zeszyty Prawnicze, 2014, Vol. 14, No. 4.
Świrgoń-Skok R., ‘Crimen termini moti. Ochrona znaków granicznych w państwie rzymskim’, in: Dębiński A., Kowalski H., Kuryłowicz M. (eds), Salus rei publicae suprema lex. Ochrona interesów państwa w prawie karnym starożytnej Grecji i Rzymu, Lublin, 2007.
Świrgoń-Skok R., ‘Wiek a wymiar kary w rzymskim prawie karnym’, Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio G, 2024, Vol. 71, No. 3.
Thomas J.A.C., ‘Delictal and Criminal Liability of the Young in Roman Law’, in: Société Jean Bodin pour l’histoire comparative des institutions (ed.), L’enfant. Recueils de la Société Jean Bodin pour l’histoire comparative des institutions, Vol. XXXVIII, 1977.
Uruszczak W., ‘Tradycja w historii prawa. Pamięci Profesora Adama Vetulaniego w 100-lecie urodzin i 25 lecie śmierci’, Zagadnienia Naukoznawstwa, 2002, Vol. XXXVIII, No. 3 (153).
Vinci M., Fines regere. Il regolamento dei confini dall’età arcaica a Giustiniano, Milano, 2004.
Zabłocka M., ‘Polityka dynastii julijsko-klaudyjskiej wobec wyzwoleń i wyzwoleńców’, Prawo Kanoniczne, 1984, Vol. 27, No. 1–2.
Zabłocka M., Zabłocki J., Ustawa XII Tablic. Tekst. Tłumaczenie. Objaśnienia, Warszawa, 2003.
Zakrzewski A., ‘Czemu ma obecnie służyć historia prawa, co jej grozi?’, Miscellanea Historico-Iuridica, 2011, Vol. X.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.