Abstrakt
The study discusses the functionalities of programmes created to provide special services with the possibility of taking control of mobile devices. By presenting cases of the use of such systems for political purposes and by describing a situation in which incriminating material was fabricated through the use of such systems, the author argues that there is a need for increased judicial oversight of the secret services’ activities and for a change in the approach taken by criminal trial authorities to material secured in terminal devices. In view of the possibilities offered by spyware, such material may serve as the basis for findings unfavourable to the accused only after external interference has been excluded, which is all the more difficult because the activities of the secret services are covered by secrecy. The aim of this article is to initiate a discussion on the use of material obtained from the memory of mobile devices in criminal proceedings and to consider the direction in which changes to the law should be undertaken in order to reduce the related threats to fair proceedings.
Bibliografia
Barczak-Oplustil A., Małecki M., Tarapata S., Behan A., Zontek W., Dopuszczalność nabycia i używania w ramach kontroli operacyjnej określonego typu programów komputerowych (casus Pegasusa), 15 February 2022; https://kipk.pl/wpcontent/uploads/2022/02/ekspertyzapegasus.pdf (accessed: 13 April 2026).
CyberDefence24, ‘Rządowa inwigilacja to nie tylko Pegasus. Spyware Hermit atakuje na Androidzie’, 17 June 2022; https://cyberdefence24.pl/cyberbezpieczenstwo/rzadowa-inwigilacjato-nie-tylko-pegasus-spyware-hermit-atakuje-na-androidzie (accessed: 25 June 2024).
Czarnecki P., ‘Czynności operacyjno-rozpoznawcze a postępowanie karne’, Palestra, 2014, No. 7–8; https://palestra.pl/pl/czasopismo/wydanie/7-8-2014/artykul/czynnoscioperacyjno-rozpoznawcze-a-postepowanie-karne (accessed: 22 February 2025).
Drajewicz D., ‘Dowodowe wykorzystanie wyników kontroli operacyjnej w postępowaniu karnym’, Prokuratura i Prawo, 2010, No. 7–8.
Fraser M., ‘Nie skończyć jak NSO Group. Tak producenci spyware zabiegają o przychylność USA’, CyberDefence24, 2 June 2023; https://cyberdefence24.pl/biznes-i-finanse/nie-skonczyc-jak-nso-group-tak-producenci-spyware-zabiegaja-o-przychylnosc-usa (accessed:
13 April 2026).
Garlicki L. (ed.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, Warszawa, 2016.
Hoc S., Szustakiewicz P., Ustawa o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Komentarz, Warszawa, 2023.
Kowalewski M., ‘Sąd Najwyższy zgadzał się na stosowanie Pegasusa’, Salon24, 24 April 2024; https://www.salon24.pl/newsroom/1374074,sad-najwyzszy-zgadzal-sie-na-stosowaniepegasusa (accessed: 13 April 2026).
Łodziana T., ‘Kontrola operacyjna oraz użycie systemu Pegasus w Polsce – polemika’, Palestra, 2022, No. 9; https://palestra.pl/pl/czasopismo/wydanie/9-2022/artykul/kontrolaoperacyjna-oraz-uzycie-systemu-pegasus-w-polsce-polemika (accessed: 25 April 2024).
Matusiak-Frącczak M., ‘Kontrola operacyjna oraz użycie systemu Pegasus w Polsce’, Palestra, 2022, No. 7–8.
Matusiak-Frącczak M., ‘Konwencyjne standardy legalnej inwigilacji a zastosowanie systemu Pegasus w Polsce’, Europejski Przegląd Sądowy, 2023, No. 12.
Mąka J., ‘Kontrola operacyjna i podsłuch – ocena na tle praktycznego stosowania’, Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 2011, No. 4.
Ojczyk J., ‘Służby podsłuchują nas bez kontroli, bo pozwala na to prawo. Potwierdził to europejski trybunał’, Business Insider, 28 May 2024; https://businessinsider.com.pl/prawo/europejski-trybunal-praw-czlowieka-wyda-wyrok-w-sprawie-inwigilacji-w-polsce/3b3e4kh (accessed: 13 April 2026).
Opitek P., ‘Kontrola operacyjna urządzenia końcowego’, Prokuratura i Prawo, 2023, No. 4.
Opitek P., ‘Poważnie kontrolować można nie tylko terrorystów’, Rzeczpospolita, 20 January 2022; https://www.rp.pl/opinie-prawne/art19306701-pawel-opitek-powaznie-kontrolowacmozna-nie-tylko-terrorystow (accessed: 13 April 2026).
Rojek-Socha P., ‘Kontrola operacyjna – sądy weryfikują to co służby chcą?’, Prawo.pl, 19 July 2018; https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/jak-sady-weryfikuja-wnioski-o-kontroleoperacyjna,263148.html (accessed: 13 April 2026).
Rynkun-Werner R., ‘Kontrola operacyjna bez kontroli – kilka refleksji na kanwie postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 28.06.2022 r. (SK 60/21)’, Palestra, 2023, No. 4; https://palestra.pl/pl/czasopismo/wydanie/4-2023/artykul/kontrola-operacyjna-bez-kontroli-kilkarefleksji-
na-kanwie-postanowienia-trybunalu-konstytucyjnego-z-28.06.2022-r.-sk-60-21 (accessed: 22 February 2025).
Skowron R., ‘Kontrola operacyjna a ochrona praw jednostki’, Studenckie Konferencje Naukowe, 2014, No. 4.
Taracha A., Czynności operacyjno-rozpoznawcze. Aspekty kryminalistyczne i prawnodowodowe, Lublin, 2006.

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
