Ius Novum
type: channel
description: Ius Novum (ISSN 1897-5577, online ISSN 2545-0271) jest kwartalnikiem wydawanym przez Wydział Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego w Warszawie. Ukazuje się nieprzerwanie od 2007 roku. Czasopismo "Ius Novum" pomyślnie przeszło proces ewaluacji i z dniem 27 grudnia 2025 r. zostało włączone do międzynarodowej bazy Scopus.
publisher: Oficyna Wydawnicza Uczelni Łazarskiego
language: pl
publication name: Ius Novum
issn: 1897-5577
items: Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 22 listopada 2022 r. (sygn. II AKa 231/22)
items: Przetworzona informacja o środowisku
items: Wybrane ulgi w podatkach dochodowych jako instrumenty wspierania założeń zrównoważonego rozwoju w Polsce
items: Actio Pauliana – środek ochrony indywidualnej czy ogółu wierzycieli. Od prawa rzymskiego do współczesności
items: W oczekiwaniu na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie wypchnięć (pushbacków) na granicy z Białorusią
items: Zakaz reklamy lekarzy weterynarii w Polsce a prawo Unii Europejskiej. Analiza zgodności zakresu regulacji krajowych z prawem unijnym
items: Prawne aspekty wykonywania świadczeń estetycznych
items: Recenzja w postępowaniu habilitacyjnym w dyscyplinie nauki prawne
items: Delegowanie kierowniczych uprawnień pracodawcy na sztuczną inteligencję. Wyzwanie teraźniejszości czy projekcja przyszłości?
items: Czy Kain przyznałby się do zabójstwa Abla? O historycznych przemianach modelu procesu angielskiego i amerykańskiego jako źródle praktyki plea barganing
items: Środki lecznicze o charakterze przymusowym w kodeksie karnym Federacji Rosyjskiej
items: Wolność woli jako przesłanka odpowiedzialności karnej: człowiek i sztuczna inteligencja w perspektywie czeskiego prawa karnego
items: Digital Processes in EU Company Regulations and Their Implications for Registry Practices
items: Regulation of Airport Charges in EU Law, and in Poland and Germany: Limits of Airport Managing Bodies’ Autonomy and the Principle of Transparency and Non-Discrimination
items: The Legal Aspects of the Use of the Electronic Fiscal and Customs Services Platform by Entrepreneurs Engaged in the International Trade of Goods
items: Obligations of Importers, Distributors and Deployers of High-Risk AI Systems under the AI Act
items: The Impact of Mica Regulation Implementation on the Polish Crypto-Asset Market – Consequences, Regulatory Challenges and Prospects for Reform
items: Access to Public Information in the Form of Documents of the Supreme Audit Office Audit Proceedings
items: Theoretical Approach to Planning Authority (in Terms of the Municipality’s General Plan)
items: Access to the Disciplinary File of an Academic Teacher
items: The Notion of ‘Effective Remedy’ and ‘Effective Legal Remedy’ in EU Law Concerning the Gathering of Evidence in Criminal Proceedings
items: Comparative Law Aspects of Criminalisation of Acts Against Freedom of Religion in Polish and German Criminal Law
items: Exemption from the Remainder of the Penalty of Limitation of Liberty (Non-Custodial Penalty)
items: The Passage of Time Between the Commission of an Offence and Sentencing as a Ground for Punishment Mitigation
items: Postępowania cyfrowe w uregulowaniach UE dotyczących prawa spółek i ich wpływ na praktyki rejestrowe
items: Regulacja opłat lotniskowych w prawie Unii Europejskiej oraz w Polsce i Niemczech: granice autonomii operatorów portów lotniczych a zasada przejrzystości i niedyskryminacji
items: Prawne aspekty stosowania Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych przez przedsiębiorców obrotu towarowego z zagranicą
items: Obowiązki importerów, dystrybutorów i podmiotów stosujących systemy AI wysokiego ryzyka na gruncie AI Act
items: Wpływ implementacji Rozporządzenia MiCA na polski rynek kryptoaktywów – konsekwencje, wyzwania regulacyjne i perspektywy reform
items: Dostęp do informacji publicznej w postaci dokumentów z postępowania kontrolnego Najwyższej Izby Kontroli

Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 22 listopada 2022 r. (sygn. II AKa 231/22)
type: item
description: Komentowane orzeczenie odnosi się do problematyki relacji pomiędzy przepisami art. 161 § 3 k.k. i 165 § 1 pkt 1 k.k. Powstałe trudności interpretacyjne narodziły się w momencie wprowadzenia do systemu prawnego art. 161 § 3 k.k., co było wynikiem pandemii COVID-19. Przed wyborem prawidłowej kwalifikacji prawnej zachowań mających na celu rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych stanęły organy wymiaru sprawiedliwości. Problem stanowiący clou tytułowego wyroku jest więc istotny zarówno dogmatycznie, jak i na gruncie praktyki stosowania prawa. Doniosłość podjętej tematyki widoczna jest także w szczególnym charakterze omawianych czynów zabronionych, których realizacja związana jest z występowaniem niewidocznych dla ludzkiego oka biologicznych czynników chorobotwórczych wywołujących choroby zakaźne, które nie minęły wraz z opanowaniem pandemii SARS-CoV-2.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: choroba zakaźna, narażenie na zakażenie, sprowadzenie niebezpieczeństwa, zbieg pozorny, zdrowie wielu osób
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Sebastian Czechowicz
rights: Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
starting page: 218
ending page: 225
doi: 10.26399/

Przetworzona informacja o środowisku
type: item
description: Ustawodawca na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej przewidział podział informacji na prostą i przetworzoną. Za informację przetworzoną uznaje się taką, która na dzień złożenia wniosku nie istnieje w kształcie oczekiwanym przez wnioskodawcę, zatem będzie musiała być specjalnie wygenerowana na jego potrzeby. Uzyskanie informacji przetworzonej obwarowane jest koniecznością spełnienia przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego. Szczególną kategorią informacji publicznej, do której dostęp regulowany jest w odrębnym akcie prawnym, jest informacja o środowisku. Na gruncie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, ustawodawca nie przewidział jednak żadnych uregulowań dotyczących dostępu do informacji przetworzonej. Rodzi to praktyczny problem, jak powinien postąpić podmiot zobowiązany informacyjnie, do którego wpłynął wniosek o informację o środowisku, której charakter wskazuje na to, że jest to w istocie informacja przetworzona. Celem artykułu jest rozwiązanie tego praktycznego problemu w drodze analizy dogmatycznej przepisów obydwu powołanych ustaw, w kontekście relewantnych uwarunkowań aksjologicznych. Dotychczas prezentowane w doktrynie poglądy zdają się bowiem stać w opozycji względem istotnych wartości konstytucyjnych.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: informacja publiczna, informacja o środowisku, informacja przetworzona, ograniczenie prawa do informacji
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Aleksander Kwaśniak
rights: Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
starting page: 204
ending page: 217
doi: 10.26399/

Wybrane ulgi w podatkach dochodowych jako instrumenty wspierania założeń zrównoważonego rozwoju w Polsce
type: item
description: Działania na rzecz zrównoważonego rozwoju mogą polegać zarówno na podwyższaniu lub wprowadzaniu nowych podatków dla podatników, którzy tego celu nie realizują, jak i na preferencyjnym traktowaniu podmiotów działających w sposób realizujący ideę zrównoważonego rozwoju. To oryginalny artykuł naukowy, którego celem jest analiza dwóch preferencji funkcjonujących na gruncie podatków dochodowych – ulgi termomodernizacyjnej oraz ulgi badawczo-rozwojowej – pod kątem weryfikacji, czy cele, jakie leżały u podstaw ich wprowadzenia, zostały osiągnięte. Szczególną uwagą zwrócono na problemy praktyczne, związane z wykorzystywaniem tych ulg przez podatników. W rezultacie wyprowadzono wnioski, iż liczba wątpliwości pojawiających się w trakcie próby skorzystania z ulg oraz niejednokrotnie restrykcyjne podejście organów podatkowych powodują, iż instytucje te nie realizują celów zrównoważonego rozwoju w sposób optymalny. Jako metodę badawczą obrano metodę dogmatyczno-prawną, której istota polega na ustaleniu treści obowiązującego prawa, jego analizie, wykładni, egzegezie. Podstawowymi źródłami poddanymi badaniom są zagraniczne i krajowe akty prawa powszechnie obowiązującego, orzecznictwo oraz interpretacje indywidulane i ogólne przepisów prawa podatkowego.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: zrównoważony rozwój, podatek dochodowy, ulga termomodernizacyjna, ulga badawczo-rozwojowa
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Ewelina Bobrus-Nowińska
creator: Elżbieta Ambrożej
rights: Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
starting page: 182
ending page: 203
doi: 10.26399/

Actio Pauliana – środek ochrony indywidualnej czy ogółu wierzycieli. Od prawa rzymskiego do współczesności
type: item
description: Przedmiotem artykułu jest analiza kwestii, czy w razie wyzbywania się majątku przez dłużnika i doprowadzenia w ten sposób do niemożliwości zaspokojenia wierzycieli uprawnienie do podważenia czynności dłużnika powinno przysługiwać wyłącznie wspólnie wszystkim wierzycielom reprezentowanym przez odpowiedniego przedstawiciela, czy też poszczególni wierzyciele powinni zachowywać możliwość korzystania ze środków ochrony indywidualnej. W celu odpowiedzi na wskazane pytanie zastosowano metody dogmatyczną, historyczną i porównawczą. Pierwsza część opracowania zawiera rozważania poświęcone ochronie wierzycieli w prawie rzymskim. Po analizie środków ochrony możliwych do zastosowania w prawie klasycznym omówiona została legitymacja do wniesienia actio Pauliana w prawie justyniańskim. Przysługiwała ona curator bonorum działającemu na rzecz wszystkich wierzycieli, a także mogli z niej skorzystać indywidualni wierzyciele. W prawie współczesnym kwestia będąca przedmiotem opracowania pojawia się w razie ogłoszenia upadłości dłużnika. W takiej sytuacji ustawodawca niemiecki przewiduje brak możliwości popierania i wnoszenia indywidualnych powództw przez poszczególnych wierzycieli. Do niedawna podobne było również stanowisko prawa polskiego, jednak po niedawnej uchwale Sądu Najwyższego uległo ono złagodzeniu. Dopuściła ona uzupełniające korzystanie przez wierzycieli z indywidualnych środków ochrony, co jest możliwe przede wszystkim wtedy, gdy syndyk nie chce lub nie może wytoczyć powództwa na rzecz masy upadłości. To ostatnie podejście zasługuje na wsparcie, gdyż właściwie wyważa interesy zainteresowanych.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: actio Pauliana, in integrum restitutio, interdictum fraudatorium, postępowanie upadłościowe, legitymacja wierzyciela
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Joanna Misztal-Konecka
creator: Marcin Krajewski
rights: Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
starting page: 166
ending page: 181
doi: 10.26399/

W oczekiwaniu na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie wypchnięć (pushbacków) na granicy z Białorusią
type: item
description: W artykule dokonuję rekonstrukcji oraz krytycznej oceny ewolucji orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, dotyczącego współczesnego „kryzysu migracyjnego”. Mam na celu próbę ustalenia, jakie może być zbliżające się rozstrzygnięcie Trybunału w sprawie wypchnięć (pushbacków) na granicy z Białorusią. Wyrok w trzech skargach skierowanych przeciwko Polsce, Litwie i Łotwie wyda największy skład orzekający – Wielka Izba. Wcześniejsze dwie ważne sprawy – Khlaifia i inni przeciwko Włochom oraz N.D. i N.T. przeciwko Hiszpanii – były rozpoznawane najpierw przez izbę siedmiu sędziów, a następnie przez Wielką Izbę. Wyroki zawierają odmienne konkluzje: izby stwierdzały naruszenie przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Wielka Izba – brak naruszenia. Rozstrzygnięcia Wielkiej Izby ukształtowały w nowy sposób konwencyjne standardy prawne, zwłaszcza w kwestii zakazu zbiorowych wydaleń. Te standardy zostaną zastosowane w sprawach dotyczących pushbacków na granicy z Białorusią.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: migranci, wypchnięcia (pushbacki), Europejski Trybunał Praw Człowieka, Europejska Konwencja Praw Człowieka, zakaz zbiorowych wydaleń
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Ireneusz C. Kamiński
rights: Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
starting page: 147
ending page: 165
doi: 10.26399/

Zakaz reklamy lekarzy weterynarii w Polsce a prawo Unii Europejskiej. Analiza zgodności zakresu regulacji krajowych z prawem unijnym
type: item
description: Celem artykułu jest analiza zgodności polskich przepisów zakazujących reklamy lekarzy weterynarii z regulacjami prawa unijnego, w szczególności z dyrektywą 2006/123/WE dotyczącą usług na rynku wewnętrznym oraz dyrektywą 2000/31/WE w sprawie niektórych aspektów handlu elektronicznego. Szczególna uwaga poświęcona została wpływowi tej zgodności (lub jej braku) na postępowania dyscyplinarne wobec przedstawicieli zawodu. Z analizy wynika, że polskie regulacje, w tym art. 29 ustawy o zakładach leczniczych dla zwierząt oraz uchwała Nr 116/2008/IV Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej, naruszają unijną zasadę swobody przepływu usług, zwłaszcza prawo lekarzy weterynarii do korzystania z informacji handlowej. Niezgodność ta skutkuje koniecznością stosowania zasady pierwszeństwa prawa unijnego (principle of primacy of EU law), co oznacza, że w postępowaniach dyscyplinarnych sądy powinny uwzględniać unijne regulacje jako „ustawy względniejsze” (more lenient laws) w rozumieniu art. 4 § 1 k.k. Wnioski wskazują konieczność dostosowania polskich przepisów do standardów unijnych, aby zapewnić lekarzom weterynarii możliwość korzystania z dopuszczalnych form promocji w sposób zgodny z zasadami etyki zawodowej (professional ethics) oraz ochroną interesu publicznego (public interest protection).
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: reklama lekarzy weterynarii, informacja handlowa, zawody regulowane, prawo Unii Europejskiej, postępowania dyscyplinarne
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Piotr F. Piesiewicz
rights: Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
starting page: 133
ending page: 146
doi: 10.26399/

Prawne aspekty wykonywania świadczeń estetycznych
type: item
description: Celem artykułu jest dokonanie analizy pojęcia „świadczenia estetyczne”, z jednoczesnym wskazaniem różnorodności dotyczącej nazewnictwa czynności, jakie wykonywane są w tym zakresie. W artykule podjęto również próbę określenia kwalifikacji niezbędnych do przeprowadzania świadczeń estetycznych, w tym kwalifikacji, jakie powinni posiadać lekarze, którzy wykonują świadczenia związane z modyfikacją lub uzupełnieniem struktur anatomicznych. Podjęcie wskazanej tematyki ma na celu przedstawienie rozmiaru problemu oraz wskazanie, że luki regulacyjne dotyczące świadczeń estetycznych stanowią o deprofesjonalizacji zawodów medycznych, braku zasad statuujących reguły związane z ingerencją w ludzkie ciało, a także zwiększeniem ryzyka dla osób, które poddają się wykonywaniu świadczeniom estetycznym przez osoby spoza środowiska medycznego. Rozważania zostały ograniczone do prawa polskiego, co wynika z daleko idącego zróżnicowania rozwiązań dotyczących świadczeń medycyny estetycznej w innych krajach. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że brak regulacji prawnych dotyczących klasyfikacji świadczeń zdrowotnych, ich identyfikacji ze świadczeniami zdrowotnymi, a także brak przepisów określających kwalifikacje do ich wykonywania wprowadzają chaos pojęciowy, klasyfikacyjny i uniemożliwiają wskazanie przekroczenia kompetencji przez osoby wykonujące takie zabiegi, w związku z brakiem regulacji uwzględniających katalog uprawnionych do podejmowania tego rodzaju czynności. Koniecznym jest pilne uregulowanie tej materii, nie tylko poprzez ujednolicenie procesu certyfikacji umiejętności lekarskich w zakresie medycyny estetyczno-naprawczej, ale również przez wprowadzenie reguł określających zasady wykonywania czynności estetycznych przez osoby wykonujące inne niż lekarz zawody medyczne, a także przez osoby, które nie mają formalnego związku z ochroną zdrowia.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: świadczenia estetyczne, medycyna estetyczna, prawo medyczne, zabiegi estetyczne, uprawnienia kosmetyczek, uprawnienia kosmetologów
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Justyna Esthera Król-Całkowska
rights: Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
starting page: 111
ending page: 132
doi: 10.26399/

Recenzja w postępowaniu habilitacyjnym w dyscyplinie nauki prawne
type: item
description: W artykule omówiono problemy rodzące się na tle regulacji ustawowej recenzji w postępowaniu o nadanie stopnia doktora habilitowanego. Analizie zostały poddane: zakres przedmiotowy recenzji, istota osiągnięć naukowych stanowiących znaczny wkładu w rozwój dyscypliny nauki prawne, znaczenie pojęć monografia i cykl powiązanych tematycznie artykułów naukowych. Zostały też zaprezentowane: struktura recenzji i jej podstawowe elementy – wstęp, analiza i ocena, obejmująca ocenę formalną i merytoryczną (wyboru tematu, struktury opracowania, problemu naukowego, celu badawczego, tezy badawczej, hipotezy badawczej, trafności zastosowanych metod badawczych, znacznego wkładu w rozwój dyscypliny nauki prawne), jakość recenzji, forma recenzji i termin jej opracowania.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject:
  topic: keywords
  value: cykl powiązanych tematycznie artykułów naukowych, dyscyplina nauki prawne, monografia, osiągnięcie naukowe, recenzja, stopnia doktora habilitowanego, struktura recenzji, znaczny wkład w rozwój dyscypliny nauki prawne
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Ryszard A. Stefański
rights: Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
starting page: 80
ending page: 110
doi: 10.26399/

Delegowanie kierowniczych uprawnień pracodawcy na sztuczną inteligencję. Wyzwanie teraźniejszości czy projekcja przyszłości?
type: item
description: Wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI) w stosunkach pracy jest już faktem. W niniejszym artykule autor stawia pytanie, czy możliwe jest sprawowanie przez sztuczną inteligencję kierownictwa wobec zatrudnionych pracowników. Podjęcie merytorycznych rozważań poprzedza ustalenie, czy kierownictwo w stosunku pracy zostało w jakikolwiek sposób prawnie ograniczone wyłącznie do osób fizycznych, czy też przepisy dopuszczają sprawowanie kierownictwa przez sztuczną inteligencję. Pozytywne dla AI rozstrzygnięcie powyższego zagadnienia stanowi punkt wyjścia dla podjęcia jego istoty. Przeprowadzona analiza została dokonana wielopłaszczyznowo: z jednej strony przyjrzano się kwestii warunków, jakie musi spełniać komunikacja interpersonalna, a z drugiej zanalizowano stan zaawansowania technologicznego sztucznej inteligencji. Autor zwraca uwagę, że nie jest możliwe efektywne kierowanie pracownikami bez uwzględnienia wymiaru emocji jako czynnika determinującego ludzkie aktywności, co może być szczególnie istotne w efektywnym realizowaniu poleceń, otrzymanych przez pracownika. Uznanie istotności emocji w procesach komunikacyjnych prowadzi do konieczności rozstrzygnięcia, na ile – przy obecnym stanie zawansowania technologii – sztuczna inteligencja umie posługiwać się emocjami w osiąganiu zamierzonych celów, czy można w ogóle mówić o inteligencji emocjonalnej sztucznej inteligencji. Autor przywołuje w rozważaniach technologię Emotional Artificial Intelligence, która ewoluuje w swoim rozwoju. Rezultatem przeprowadzonych rozważań jest rozstrzygnięcie, na ile obecny stan EAI pozwala na wypełnienie tytułowego zadania sprawowania kierownictwa wobec zatrudnionych pracowników, przy jednoczesnym zwróceniu uwagi na korzyści i zagrożenia płynące z szerokiego zastosowania sztucznej inteligencji w analizowanym aspekcie stosunków zatrudnienia.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: sztuczna inteligencja, inteligencja emocjonalna, kierownictwo pracodawcy, emocje, podporządkowanie
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Sebastian Koczur
rights: Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
starting page: 57
ending page: 79
doi: 10.26399/

Czy Kain przyznałby się do zabójstwa Abla? O historycznych przemianach modelu procesu angielskiego i amerykańskiego jako źródle praktyki plea barganing
type: item
description: W artykule zaprezentowano historycznoprawną analizę ewolucji angielsko-walijskiego oraz amerykańskiego procesu karnego w kontekście tych elementów obu modeli, które zdecydowały o tym, że to właśnie kultura prawna common law wykształciła zjawisko plea barganing. Przedstawiono wyniki badań brytyjskich; jak wykazano kształt procedury karnej Anglii i Walii jeszcze do przełomu XVIII i XIX w. znacząco odbiegał od znanego obecnie modelu czysto kontradyktoryjnego, charakteryzującego się wysokim zaangażowaniem profesjonalnych reprezentantów stron, biernością oskarżonego oraz pasywnością sądu w przebiegu rozprawy. To właśnie obserwowane w szczególności od początków XIX w. kontradyktoryjne przemiany procedury angielskiej, wpływające na spadek dotychczasowej efektywności ławy przysięgłych, doprowadziły do wykształcenia zjawiska plea bargaining. Omówiono również odmienną (w stosunku do systemu Anglii i Walii) genezę instytucji konsensualnych procesu w Stanach Zjednoczonych Ameryki.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: konsensualizm, kontradyktoryjność, plea bargaining, proces karny
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Andrzej Lewna
rights: Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
starting page: 42
ending page: 56
doi: 10.26399/

Środki lecznicze o charakterze przymusowym w kodeksie karnym Federacji Rosyjskiej
type: item
description: Opracowanie ma charakter przeglądowy. Jego celem jest omówienie zakresu regulacji środków leczniczych o charakterze przymusowym zawartych w kodeksie karnym Federacji Rosyjskiej z 1996 r. (nazywanych w polskim prawie środkami zabezpieczającymi o charakterze leczniczym). Na jego potrzeby zastosowano metody: analizy źródeł prawa, tj. kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej z 1996 r., oraz analizy piśmiennictwa (literatury prawniczej). W publikacji przedstawiono przesłanki stosowania środków leczniczych o charakterze przymusowym oraz ich cele i rodzaje. Szczególną uwagę poświęcono analizie rozwiązań dotyczących przymusowej obserwacji ambulatoryjnej i leczenia u psychiatry, a także przymusowego leczenia w szpitalu psychiatrycznym (mającego w Rosji problematyczną historię). Ukazano też kwestie modyfikacji stosowania tych środków. Na potrzeby opracowania przyjęto tezę: „Zakres regulacji środków leczniczych o charakterze przymusowym zawartych w kodeksie karnym Federacji Rosyjskiej z 1996 r. jest szeroki i obejmuje wiele szczegółowo uregulowanych środków”. Badania częściowo potwierdziły postawioną hipotezę badawczą. Wynika z nich, że zakres regulacji środków leczniczych o charakterze przymusowym zawartych w kodeksie karnym Federacji Rosyjskiej z 1996 r. nie jest szeroki, posiada też mankamenty.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: środki lecznicze o charakterze przymusowym
  topic: keywords
subject: kodeks karny Federacji Rosyjskiej z 1996 r
  topic: keywords
subject: obowiązkowa obserwacja i leczenie przez lekarza psychiatrę w warunkach ambulatoryjnych
  topic: keywords
subject: przymusowe leczenie w placówce medycznej
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Katarzyna Laskowska
rights: Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
starting page: 27
ending page: 41
doi: 10.26399/

Wolność woli jako przesłanka odpowiedzialności karnej: człowiek i sztuczna inteligencja w perspektywie czeskiego prawa karnego
type: item
description: W artykule poddano analizie formę i miejsce woli człowieka w podstawach odpowiedzialności karnej. Wyjaśniono w nim konieczność odpowiedzialności karnej osób fizycznych w sposób niezależny od woli oraz porównano z możliwą odpowiedzialnością karną systemów autonomicznych i nieautonomicznych wyposażonych w sztuczną inteligencję. Wnioski płynące z artykułu są negatywne w odniesieniu do ewentualnej bezpośredniej odpowiedzialności takich systemów. W artykule zaproponowano rozwiązanie w postaci odpowiedzialności karnej dla osób, które tworzą, kontrolują i monitorują systemy autonomiczne i nieautonomiczne.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: świadomość
  topic: keywords
subject: wola
  topic: keywords
subject: emocje
  topic: keywords
subject: intuicja
  topic: keywords
subject: inteligencja
  topic: keywords
subject: algorytm
  topic: keywords
subject: systemy autonomiczne
  topic: keywords
subject: systemy nieautonomiczne
  topic: keywords
subject: determinizm
  topic: keywords
subject: indeterminizm
  topic: keywords
subject: kompatybilizm
  topic: keywords
subject: odpowiedzialność karna
  topic: keywords
subject: odpowiedzialność moralna
  topic: keywords
subject: motywacja
  topic: keywords
subject: osoba fizyczna
  topic: keywords
subject: osoba prawna
  topic: keywords
subject: osoba elektroniczna
  topic: keywords
subject: możliwość przypisania ofiary
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Jaroslav Fenyk
rights: Prawa autorskie (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
starting page: 1
ending page: 26
doi: 10.26399/

Digital Processes in EU Company Regulations and Their Implications for Registry Practices
type: item
description: This paper examines the impact of European Union law on digitalisation, considering both its foundations and effects. Some of these aspects are addressed in Directive (EU) 2017/1132 of the European Parliament and of the Council on certain aspects of company law, as well as in the Directive of the European Parliament and of the Council amending Directives 2009/102/EC and (EU) 2017/1132 as regards further expanding and upgrading the use of digital tools and processes in company law. As a consequence of these legislative developments, several issues have since emerged. Examples include difficulties related to the online registration of companies introduced by Member States following the implementation of the Directive, and discrepancies between the information contained in national central business registers interconnected within the Business Registers Interconnection System (BRIS). In this context, the paper analyses the implications of the Court of Justice of the European Union’s judgment in the Manni case and explains why the ‘right to be forgotten’ may not apply in this area. Another issue arising from digitalisation concerns trust services, including the work of notaries and their relationship with Regulation (EU) No 910/2014 of the European Parliament and of the Council on electronic identification and trust services for electronic transactions in the internal market (the eIDAS Regulation), as well as Regulation (EU) 2024/1183 of the European Parliament and of the Council of 11 April 2024 amending Regulation (EU) No 910/2014 as regards establishing the European Digital Identity Framework. On this occasion, the paper also discusses why the eIDAS Regulation may not necessarily have a harmonising effect across the various legal systems within the EU. Finally, in light of the Fifth Anti-Money Laundering Directive of the European Union, the paper considers the concept of beneficial ownership, its notarial determination, and its relevance to the prevention of money lau…
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject:
  topic: keywords
  value: registration of companies; digitalisation; EU; EU law; CJEU; business; company law; company registers; BRIS; interconnection of business registers; Manni case; right to be forgotten; data protection; disclosure; notary; eIDAS; beneficial owner
subject: legal sciences
  topic: disciplines
creator: Tomasz Braun
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 175
ending page: 189

Regulation of Airport Charges in EU Law, and in Poland and Germany: Limits of Airport Managing Bodies’ Autonomy and the Principle of Transparency and Non-Discrimination
type: item
description: This article analyses the regulation of airport charges under European Union law and within the national legal systems of Poland and Germany, with particular focus on the relationship between the autonomy of airport managing bodies and their obligation to observe the principles of transparency and non-discrimination. The authors discuss the legal framework established by Directive 2009/12/EC and examine its implementation in two distinct national contexts. The analysis demonstrates that, although airport managing bodies formally possess the right to determine the level and structure of charges, their discretion is constrained by both EU legislation and national oversight mechanisms.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: airport charges, non-discrimination, transparency, EU law, EU air transport
  topic: keywords
subject: legal sciences
  topic: disciplines
creator: Agnieszka Fortońska
creator: Matylda Berus
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 156
ending page: 174

The Legal Aspects of the Use of the Electronic Fiscal and Customs Services Platform by Entrepreneurs Engaged in the International Trade of Goods
type: item
description: Entrepreneurs engaged in international trade are required to use the Electronic Fiscal and Customs Services Platform for the purpose of communicating with the National Tax Administration on matters relating to economic and tax policy. This modern technological tool plays an important role in the day-to-day operations of businesses and in the settlement of customs and other border taxes levied on economic operators engaged in the cross-border trade of goods within the European Union customs territory. The Electronic Fiscal and Customs Services Platform is an institution established under Polish law, aimed at implementing systemic, comprehensive solutions related to EU customs law. The objective of this article is to demonstrate that EU standards have been sufficiently detailed by the provisions of the Customs Law Act to ensure the functional implementation of this platform by Polish entrepreneurs. Without taking into account the specific circumstances of national legislation, electronic data-processing systems would be unable to function effectively within the context of the Polish economic framework.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: PUESC, custom, trade of goods, entrepreneur
  topic: keywords
subject: legal sciences
  topic: disciplines
creator: Andrzej Gorgol
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 141
ending page: 155

Obligations of Importers, Distributors and Deployers of High-Risk AI Systems under the AI Act
type: item
description: The Artificial Intelligence (AI) Act distinguishes between the different actors involved in the supply chain of high-risk AI systems. The purpose of this paper is to outline and compare the obligations of importers, distributors and deployers, and to analyse the circumstances in which these obligations may be extended and aligned with those of providers of high-risk AI systems. The obligations of importers and distributors are primarily of a verification nature. In general, the obligations of distributors are more limited than those of importers, who bear the burden of primary verification of compliance by providers. In contrast, the obligations of deployers are generally not subordinate to those of providers but constitute an independent responsibility arising from the need to address the risks posed during the deployment phase of high-risk AI systems. A specific situation arises where interference with AI systems results in the imposition of obligations on a non-deployer that are equivalent to those imposed on providers of high-risk AI systems. This is because AI-based systems are, among other things, susceptible to changes in their purpose in ways that are independent of their design and the intentions of their providers. Proper identification and understanding of the responsibilities of the various actors in the supply chain are key to minimising the risks associated with the use of high-risk AI systems across the European Union and to avoiding the imposition of financial sanctions.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: AI Act; artificial intelligence; importers; distributors; deployers
  topic: keywords
subject: legal sciences
  topic: disciplines
creator: Karolina Kiejnich-Kruk
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 121
ending page: 140

The Impact of Mica Regulation Implementation on the Polish Crypto-Asset Market – Consequences, Regulatory Challenges and Prospects for Reform
type: item
description: The aim of this article is to provide a critical assessment of the compliance of the Polish draft act implementing the MiCA Regulation with the objectives and the letter of the Regulation, and to verify the hypothesis that certain provisions constitute instances of gold-plating, increasing compliance costs without delivering proportionate benefits, while simultaneously leaving significant regulatory gaps unaddressed. The study applies a comparative legal analysis (Poland vs. selected EU Member States), a functional analysis (substance over form), and a regulatory impact assessment. Findings. 1. Poland effectively shortened the transitional period for CASPs to six months; after this date, MiCA authorisation or passporting (Article 65) is required. The claim of an ‘automatic 18-month’ period for Poland is incorrect. 2. The draft introduces regulations exceeding the scope of MiCA (including a public domain register and preventive account freezes), which require a rigorous proportionality test and consistency with the DSA. 3. The fee model of up to 0.4% of revenues is not extreme by EU standards but may significantly burden entities with high volumes and low margins. 4. Identified gaps include: the absence of ‘soft law’ instruments and clear criteria for DeFi and NFTs; in the area of stablecoins, prudential and infrastructural issues and overlaps between the MiCA, PSD2, and EMD regimes remain key barriers. The research hypothesis was largely confirmed: the Polish implementation is restrictive and, in parts, overly detailed, increasing both costs and uncertainty while failing to adequately address technologically sensitive areas (DeFi, NFTs, PLN-EMTs). It is therefore advisable to calibrate above-minimum instruments and close the identified gaps through soft-law measures and operational solutions. The second part of the conclusion presents systemic and operational recommendations.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: MiCA; crypto-assets; CASP; transitional period; passporting; gold-plating; KNF; DeFi; NFT; e- money token (EMT); AML / PSD2 / EMD, economy and finance
  topic: keywords
subject: legal sciences
  topic: disciplines
creator: Krzysztof Piech
creator: Sylwia Pangsy-Kania
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 98
ending page: 120

Access to Public Information in the Form of Documents of the Supreme Audit Office Audit Proceedings
type: item
description: Access to public information, regulated in Article 61 of the Constitution of the Republic of Poland and the Act of 6 September 2001, is an element of public scrutiny of public authorities that enables the public to supervise public entities on a regular basis. The Supreme Audit Office (NIK), as the chief organ of state audit, is obliged to provide public information. The application of the Act on Access to Public Information to NIK’s audit results raises doubts, particularly in the context of other acts specifying different rules of access to information. Article 10 of the Act on the Supreme Audit Office establishes the obligation of the President of NIK to disclose certain documents; however, this does not preclude the application of the Act on Access to Public Information to other documents after the conclusion of audit proceedings. Audit programmes and subject matters are protected by audit confidentiality, but they may be disclosed once the audit has been completed, provided they are not deemed internal documents. These documents are crucial for assessing the integrity of NIK’s activities. Although audit proceeding files may not be considered public information as a whole, individual documents contained within the files constitute public information.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: Supreme Audit Office, Supreme Chamber of Control, public information, internal document, audit files
  topic: keywords
subject: legal sciences
  topic: disciplines
creator: Przemysław Szustakiewicz
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 90
ending page: 97

Theoretical Approach to Planning Authority (in Terms of the Municipality’s General Plan)
type: item
description: In normative terms, spatial planning constitutes an authoritative means of shaping space. By exercising its planning authority, a municipality influences how property rights are exercised and, in extreme cases, may lead to their deprivation. The law must set limits on this authority by establishing instruments that guarantee adequate protection of property rights. The municipality’s general plan is one such legal instrument, fulfilling the constitutional condition for the admissibility of interference with real estate ownership, which may be based on a statute. It must not only specify the manner in which restrictions are to be introduced, but also provide a source of values that justify such restrictions. The municipality’s general plan meets these conditions. Thus, it becomes not only an important instrument of planning policy but also a crucial mechanism for protecting the property rights of real estate covered by the planning process.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: planning authority, municipality, general plan, property protection
  topic: keywords
subject: legal sciences
  topic: disciplines
creator: Zbigniew Czarnik
creator: Robert Sawuła
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 78
ending page: 89

Access to the Disciplinary File of an Academic Teacher
type: item
description: The article is of a scientific and research-based nature. It analyses the transparency of disciplinary proceedings against academic teachers, which are conducted under the Act on Higher Education and Science. The article examines issues of transparency in light of the provisions of that Act, the Code of Criminal Procedure, and the Act on Access to Public Information. The research objective was clear: to determine whether persons not involved in disciplinary proceedings (namely the accused, their defence counsel, or the disciplinary advocate) may request access to the records of such proceedings (in whole or in part), or seek information from them other than official documents, under the Act on Access to Public Information. The analysis covered the regulations concerning the parties to disciplinary proceedings contained in the Higher Education and Science Act, the 2022 Implementing Regulation governing disciplinary procedures, and the Code provisions applicable to disciplinary matters. The rules concerning access to public information were also analysed, both in normative terms and in light of administrative court rulings. The research employed the dogmatic method, and its findings are original and significant for both legal scholarship and practice. The study has conclusively demonstrated that information from disciplinary proceedings involving academic teachers, as well as the files of such proceedings, although considered public information, are not subject to disclosure to persons requesting access under the Act on Access to Public Information. This is because a special regulation – namely the appropriate application, under Article 305 of the Higher Education and Science Act, of Article 156 § 1 of that Code – excludes such applicants, until the conclusion of the disciplinary proceedings, from the group of persons who, under the current legal framework, have access to disciplinary files.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: disciplinary proceedings of academic teachers, disciplinary files, access to files, public information
  topic: keywords
subject: legal sciences
  topic: disciplines
creator: Hanna Paluszkiewicz
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 65
ending page: 77

The Notion of ‘Effective Remedy’ and ‘Effective Legal Remedy’ in EU Law Concerning the Gathering of Evidence in Criminal Proceedings
type: item
description: The article analyses the case law of the Court of Justice of the European Union concerning ‘effective legal remedies’ under Article 14 of the Directive on the European Investigation Order (EIO) and ‘effective remedies’ provided for in EU directives regulating the rights of defendants in criminal proceedings. An analysis of this case law leads to the conclusion that the CJEU has established a more specific and higher standard of protection through effective remedies in the first of the aforementioned areas when interpreting Article 14 of the EIO Directive. By contrast, the case law on ‘effective remedies’ provided for in directives regulating the rights of defendants is based on the general assumption that EU law does not govern the admissibility of evidence, which means that it may sometimes be regarded as inconsistent with the standard established in this area by the European Court of Human Rights. The article also argues that the right to an effective remedy does not imply an obligation to create a separate legal measure in the form of a ‘complaint’ or ‘appeal’ within the national legal system.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: Court of Justice, EU directives, admissibility of evidence in criminal proceedings, effective remedy, effective redress
  topic: keywords
subject: legal sciences
  topic: disciplines
creator: Małgorzata Wąsek-Wiaderek
creator: Sławomir Steinborn
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 47
ending page: 64

Comparative Law Aspects of Criminalisation of Acts Against Freedom of Religion in Polish and German Criminal Law
type: item
description: The criminal law protection of freedom of belief, understood here also as freedom of religion or freedom of conscience, is not only safeguarded by acts of international law but is also enshrined in the constitutions of most European states. Consequently, national authorities are obliged to ensure the peaceful coexistence of different faiths and religions. This article aims to provide an overview of the provisions of the Polish and German Criminal Codes concerning religious freedom and to compare the scope of their protection in light of the basic laws of these countries.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: freedom, religion, belief, Polish criminal law, German criminal law
  topic: keywords
subject: legal sciences
  topic: disciplines
creator: Beata Bachurska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 32
ending page: 46

Exemption from the Remainder of the Penalty of Limitation of Liberty (Non-Custodial Penalty)
type: item
description: This article discusses the exemption from the remainder of the penalty of limitation of liberty (non-custodial penalty) under Article 83 of the Penal Code, a legal institution that plays a significant role in criminal policy. It is intended to encourage convicted persons to comply with the law not only during the execution of the penalty but also after exemption, once part of the penalty has been served. However, this objective may not always be achieved due to the absence of additional instruments for influencing the conduct of convicted persons following exemption. The definitive nature of exemption, which precludes any further action in the event of a violation of the legal order by the exempted person, has led to a de lege ferenda proposal to make this institution conditional. The article analyses the purpose and legal nature of exemption, the conditions for its application (serving part of the sentence, compliance with the legal order, fulfilment of obligations imposed on the convicted person, penal measures, compensatory measures, and forfeiture), the sentencing procedure, and the consequences of exemption leading to recognition of the sentence as served.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: legal nature, penalty of limitation of liberty, legal order, penalty amount, probation measure, exemption
  topic: keywords
subject: legal sciences
  topic: disciplines
creator: Blanka J. Stefańska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 16
ending page: 31

The Passage of Time Between the Commission of an Offence and Sentencing as a Ground for Punishment Mitigation
type: item
description: This paper addresses the issue of rational sentencing in criminal proceedings, focusing specifically on the significance of the passage of substantial time between the commission of an offence and the imposition of a sentence as a potential ground for extraordinary mitigation of punishment. The aim is to resolve the question of whether a significant lapse of time between the commission of an offence and sentencing may serve as a mitigating factor in the punishment imposed by the court for that offence, or, more specifically, whether it may justify extraordinary mitigation of the statutory penalty or constitute a circumstance warranting leniency within the ordinary sentencing framework. The research hypothesis assumes that a lengthy interval between the offence and adjudication may exert a mitigating influence on the sentence imposed, both in cases where the court applies a sentence within the ordinary sentencing framework and where it resorts to extraordinary mitigation, although the time lapse does not constitute an autonomous basis for such mitigation. The study employs the dogmatic method, understood as an analysis of legal norms, with reference to relevant judicial decisions and the views of legal academics and commentators.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: judicial sentencing, extraordinary mitigation of punishment, mitigating circumstances, time in criminal law
  topic: keywords
subject: legal sciences
  topic: disciplines
creator: Joanna Długosz-Jóźwiak
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 1
ending page: 15

Postępowania cyfrowe w uregulowaniach UE dotyczących prawa spółek i ich wpływ na praktyki rejestrowe
type: item
description: W artykule omówiono spostrzeżenia dotyczące wybranych skutków niektórych uregulowań prawa Unii Europejskiej dotyczących cyfryzacji, zarówno z perspektywy jej podstaw, jak i skutków. Część z nich została uwzględniona w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 w sprawie niektórych aspektów prawa spółek oraz w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2009/102/WE i (UE) 2017/1132 w odniesieniu do szerszego wykorzystania i aktualizacji narzędzi i procesów cyfrowych w ramach prawa spółek. W rezultacie od początku obowiązywania tych przepisów pojawiło się kilka problemów. Przykładem są zagadnienia związane z rejestracją spółek online, wprowadzoną w Państwach Członkowskich w wyniku wdrożenia dyrektywy, a także rozbieżności między informacjami zawartymi w centralnych rejestrach przedsiębiorstw poszczególnych krajów, znanych jako BRIS. W tym kontekście artykuł wyjaśnia implikacje wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie Manni i odpowiada na pytanie, dlaczego „prawo do bycia zapomnianym” może w ogóle w tym wypadku nie mieć zastosowania. Kolejna kwestia wynikająca z cyfryzacji odnosi się do usług świadczonych w związku z wykonywaniem zawodów zaufania publicznego, takich jak praca notariusza w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady nr 910/2014 w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w związku z transakcjami elektronicznymi na rynku wewnętrznym (rozporządzenie eIDAS) oraz zmieniającym je Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1183 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 910/2014 w odniesieniu do ustanowienia europejskich ram tożsamości cyfrowej. Przy tej okazji omówiono również, dlaczego rozporządzenie eIDAS niekoniecznie musi mieć moc harmonizującą w relacji do poszczególnych systemów prawnych Państw Członkowskich UE. Wreszcie, w świetle piątej dyrektywy Unii Europejskiej w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Ra…
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject:
  topic: keywords
  value: rejestracja spółek, cyfryzacja, UE, prawo UE, TSUE, biznes, prawo spółek, rejestry spółek, BRIS, połączenie rejestrów przedsiębiorstw, sprawa Manni, prawo do bycia zapomnianym, ochrona danych, ujawnianie, notariusz, eIDAS, beneficjent rzeczywisty
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Tomasz Braun
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-08
publication date: 2025-12-08
starting page: 185
ending page: 201

Regulacja opłat lotniskowych w prawie Unii Europejskiej oraz w Polsce i Niemczech: granice autonomii operatorów portów lotniczych a zasada przejrzystości i niedyskryminacji
type: item
description: Celem artykułu jest analiza regulacji opłat lotniskowych w prawie Unii Europejskiej oraz w wybranych porządkach prawnych Polski i Niemiec, ze szczególnym uwzględnieniem relacji pomiędzy autonomią zarządzających portów lotniczych a obowiązkiem stosowania zasad przejrzystości i niedyskryminacji. Autorki omówiły ramy prawne określone przez dyrektywę 2009/12/WE oraz sposób jej implementacji w dwóch różnych systemach krajowych. Dokonana analiza wskazuje, że choć zarządzający lotniskami dysponują formalnym prawem do ustalania wysokości i struktury opłat, ich swoboda działania jest ograniczona zarówno przez przepisy unijne, jak i przez krajowe mechanizmy nadzoru.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: opłaty lotniskowe, zasada niedyskryminacji, zasada przejrzystości, prawo UE, transport lotniczy w UE
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Agnieszka Fortońska
creator: Matylda Berus
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-08
publication date: 2025-12-08
starting page: 165
ending page: 184

Prawne aspekty stosowania Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych przez przedsiębiorców obrotu towarowego z zagranicą
type: item
description: Korzystanie z Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych w celu komunikowania się z organami Krajowej Administracji Skarbowej w sprawach dotyczących polityki gospodarczej i podatkowej jest obowiązkiem podmiotów uczestniczących w handlu zagranicznym. To narzędzie nowoczesnej technologii odgrywa istotną rolę w bieżącej działalności przedsiębiorców i w rozliczaniu należności celnych oraz innych podatków granicznych nakładanych na podmioty działające w transgranicznym obrocie towarowym na obszarze celnym Unii Europejskiej. Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych jest instytucją prawa polskiego, która powinna wdrażać systemowe, kompleksowe rozwiązania z zakresu unijnego prawa celnego. Celem niniejszego artykułu jest wykazanie, że standard unijny został wystarczająco uszczegółowiony przez przepisy ustawy Prawo celne, aby zapewnić funkcjonalne wdrożenie tej platformy przez polskich przedsiębiorców. W wypadku braku uwzględnienia szczególnych uwarunkowań prawa krajowego, techniki elektronicznego przetwarzania danych nie byłyby w stanie efektywnie funkcjonować w ramach polskiego systemu gospodarczego.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: PUESC, cło, obrót towarowy, przedsiębiorca
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Andrzej Gorgol
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-08
publication date: 2025-12-08
starting page: 150
ending page: 164

Obowiązki importerów, dystrybutorów i podmiotów stosujących systemy AI wysokiego ryzyka na gruncie AI Act
type: item
description: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji (AI Act) wyszczególnia różne podmioty uczestniczące w łańcuchu dostaw systemów AI wysokiego ryzyka. Cele niniejszego artykułu to: przedstawienie oraz porównanie obowiązków: importerów, dystrybutorów oraz podmiotów stosujących oraz analiza okoliczności, w których obowiązki te mogą zostać rozszerzone i zrównane z obowiązkami dostawców systemów AI wysokiego ryzyka. Obowiązki importerów oraz dystrybutorów w znacznej mierze mają charakter weryfikacyjny. Nadto, obowiązki dystrybutorów są bardziej ograniczone niż obowiązki importerów, na których spoczywa ciężar pierwotnej weryfikacji spełnienia zadań przez dostawców. Odmiennie, obowiązki nałożone na podmioty stosujące nie mają zazwyczaj charakteru wtórnego wobec obowiązków dostawców. Są odrębnymi zadaniami, wynikającymi z chęci przeciwdziałania zagrożeniom, jakie niesie za sobą etap stosowania systemów AI wysokiego ryzyka. W artykule omówiono również sytuacje szczególne, w których ingerencja w systemy AI powoduje, że na podmiot niebędący dostawcą nałożone zostają obowiązki zrównane z obowiązkami dostawców systemów AI wysokiego ryzyka. Jest tak dlatego, że systemy oparte na technologii sztucznej inteligencji są podatne m.in. na zmiany ich przeznaczenia, w sposób niezależny od sposobów ich zaprojektowania oraz woli dostawców. Właściwa detekcja i zrozumienie obowiązków poszczególnych podmiotów w łańcuchu dostaw są ważne dla minimalizacji ryzyk związanych z wykorzystaniem systemów AI wysokiego ryzyka w całej Unii Europejskiej oraz w celu uniknięcia sankcji pieniężnych przez wskazane podmioty.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: AI Act, sztuczna inteligencja, importerzy, dystrybutorzy, podmioty stosujące
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Karolina Kiejnich-Kruk
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-08
publication date: 2025-12-08
starting page: 129
ending page: 149

Wpływ implementacji Rozporządzenia MiCA na polski rynek kryptoaktywów – konsekwencje, wyzwania regulacyjne i perspektywy reform
type: item
description: Celem artykułu jest krytyczna ocena zgodności polskiego projektu ustawy implementującej Rozporządzenie MiCA z celami i literą rozporządzenia oraz weryfikacja hipotezy, że wybrane rozwiązania mają charakter gold-platingu, podnosząc koszty zgodności bez proporcjonalnych korzyści, przy jednoczesnym niedomknięciu istotnych luk regulacyjnych. Zastosowano analizę prawno porównawczą (Polska vs. wybrane państwa UE), analizę funkcjonalną (substance over form) oraz ocenę skutków regulacyjnych. Wyniki. (1) Polska skutecznie skróciła okres przejściowy dla podmiotów CASP do 6 miesięcy; po tej dacie wymagane jest zezwolenie MiCA lub paszport (art. 65). Teza o „automatycznych 18 miesiącach” dla Polski jest błędna. (2) Projekt przewiduje regulacje wykraczające ponad MiCA (m.in. jawny rejestr domen, prewencyjne blokady rachunków), co wymaga przeprowadzenia silnego testu proporcjonalności i spójności z DSA. (3) Model opłat do 0,4% przychodów nie jest skrajny w UE, lecz może istotnie obciążać podmioty o wysokich wolumenach i niskich marżach. (4) Luki: brak „soft law” i jasnych kryteriów dla DeFi oraz NFT; w obszarze stablecoin barierą pozostają zagadnienia ostrożnościowe i infrastrukturalne oraz zbieżność reżimów MiCA / PSD2 / EMD. Hipoteza badawcza została w przeważającej mierze potwierdzona: polska implementacja jest restrykcyjna i miejscami kazuistyczna, co zwiększa koszty i niepewność, a jednocześnie nie adresuje w pełni obszarów technologicznie wrażliwych (DeFi, NFT, PLN-EMT). Wskazane jest skalibrowanie narzędzi ponadminimum i domknięcie luk przy użyciu instrumentów miękkich oraz rozwiązań operacyjnych. W części II zakończenia przedstawiono rekomendacje systemowe i operacyjne.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: MiCA, kryptoaktywa, CASP, okres przejściowy, paszportowanie, gold-plating, KNF, DeFi, NFT, e-money token (EMT), AML / PSD2 / EMD, ekonomia i finanse
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Krzysztof Piech
creator: Sylwia Pangsy-Kania
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-08
publication date: 2025-12-08
starting page: 102
ending page: 128

Dostęp do informacji publicznej w postaci dokumentów z postępowania kontrolnego Najwyższej Izby Kontroli
type: item
description: Dostęp do informacji publicznej, uregulowany w art. 61 Konstytucji RP oraz w Ustawie z dnia 6 września 2001 r., jest elementem kontroli społecznej nad władzą publiczną, umożliwiającym społeczeństwu bieżące nadzorowanie podmiotów publicznych. Najwyższa Izba Kontroli (NIK) jako naczelny organ kontroli państwowej jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej. Wątpliwości budzi stosowanie Ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) do wyników kontroli NIK, szczególnie w kontekście innych ustaw określających odmienne zasady dostępu do informacji. W art. 10 ustawy o NIK statuuje się obowiązek Prezesa NIK do ujawnienia określonych dokumentów, jednak nie wyklucza to stosowania u.d.i.p. dla pozostałych dokumentów po zakończeniu postępowania kontrolnego. Programy i tematyki kontroli są chronione tajemnicą kontrolerską, ale mogą być ujawnione po zakończeniu kontroli, jeśli nie zostaną uznane za dokumenty wewnętrzne. Dokumenty te mają doniosłe znaczenie dla oceny rzetelności działań NIK. Akta postępowania kontrolnego mogą nie być uznane za informację publiczną jako całość, ale poszczególne dokumenty w aktach stanowią już informację publiczną.
subject: Oryginalny artykuł naukowy
  topic: section
subject: Najwyższa Izba Kontroli, informacja publiczna, dokument wewnętrzny, akta kontrolerskie
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Przemysław Szustakiewicz
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
date: 2025-12-08
publication date: 2025-12-08
starting page: 94
ending page: 101