https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/issue/feed Ius Novum 2023-01-09T09:32:15+01:00 dr Jacek A. Dąbrowski iusnovum@lazarski.pl Open Journal Systems <p>Ius Novum (ISSN 1897-5577, online ISSN 2545-0271) jest kwartalnikiem wydawanym przez Wydział Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego w Warszawie. Ukazuje się nieprzerwanie od 2007 roku.</p> https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/1333 Nowe ujęcie przesłanek pozbawienia praw publicznych w Kodeksie karnym z 1997 r. 2023-01-09T07:39:03+01:00 Cezary Kąkol ckakol@uz.zgora.pl <p>Głównym celem naukowym niniejszego opracowania jest przedstawienie i analiza zmodyfikowanych<br>przez nowelę z 14 października 2021 r. przesłanek orzeczenia pozbawienia praw<br>publicznych zawartych aktualnie w art. 40 § 2 k.k. Rozważania wstępne koncentrują się na<br>przedstawieniu istoty i znaczenia wymienionego środka karnego w systemie środków karnych<br>określonych w Kodeksie karnym. Zaprezentowano stan prawny w tym zakresie obowiązujący<br>przez nowelą i wskazane przez projektodawców przyczyny dokonanej modyfikacji ustawowej.<br>W związku ze zmianą prawa w obrębie przesłanek orzeczenia pozbawienia praw publicznych<br>podjęto próbę skonfrontowania i wzajemnej relacji aktualnych przesłanek. Rozważania w tym<br>obszarze pozwoliły na sformułowanie wielu wniosków krytycznych w odniesieniu do wprowadzonych<br>zmian legislacyjnych i stanowiły asumpt do wysunięcia postulatu de lege ferenda.</p> 2022-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2023 https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/1335 Lecznicze środki zabezpieczające w Kodeksie karnym skarbowym 2023-01-09T07:54:40+01:00 Marta Roma Tużnik marta.tuznik@op.pl <p>Artykuł ma charakter przeglądowy i został poświęcony problematyce leczniczych środków<br>zabezpieczających w Kodeksie karnym skarbowym, czyli terapii, terapii uzależnień oraz pobytowi<br>w zakładzie psychiatrycznym. Omawiane środki uregulowane są w całości w przepisach<br>Kodeksu karnego, w art. 93b–93g, recypowanych na mocy art. 20 § 2 Kodeksu karnego skarbowego<br>na grunt prawa karnego skarbowego. Powyższe przepisy dotyczą przesłanek ogólnych<br>i zasad orzekania, podmiotowych kryteriów orzekania, czasu orzekania i stosowania leczniczych<br>środków zabezpieczających oraz obowiązków sprawcy wobec którego orzeczono terapię, terapię<br>uzależnień czy pobyt w zakładzie psychiatrycznym, co odpowiada strukturze publikacji.<br>W związku z brakiem autonomicznej regulacji w przepisach Kodeksu karnego skarbowego<br>odnośnie do omawianych środków zabezpieczających, powstaje problem odpowiedniego stosowania<br>wskazanych wyżej przepisów Kodeksu karnego w prawie karnym skarbowym oraz<br>faktycznej przydatności leczniczych środków zabezpieczających w tej gałęzi prawa.<br>Celami artykułu są zatem: analiza przepisów art. 93b–93g Kodeksu karnego i próba oceny,<br>czy recepcja tych przepisów na grunt prawa karnego skarbowego powiodła się, oraz weryfikacja<br>hipotezy badawczej, że terapia, terapia uzależnień oraz pobyt w zakładzie psychiatrycznym<br>odgrywają w prawie karnym skarbowym znaczącą rolę. Przedmiot analizy stanowią<br>unormowania prawne oraz wypowiedzi doktryny. Artykuł zawiera rozważania dotyczące<br>sfery normatywnej i dogmatycznej, a nie sfery sądowego stosowania prawa. Opracowanie<br>nie jest jednak pozbawione odniesień do praktyki, lecz ograniczają się one tylko do wypowiedzi<br>judykatury. Badania mają charakter krajowy. Prezentując temat, posługiwano się analizą<br>tekstów prawnych, analizą dogmatyczną oraz analizą rozstrzygnięć Sądu Najwyższego oraz<br>sądów apelacyjnych. W związku z tym tytułowe zagadnienie zostało przedstawione w aspekcie<br>normatywnym, dogmatycznym i częściowo praktycznym.</p> 2022-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2023 https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/1336 Proponowanie dokonania czynu nierządnego w celu uzyskania korzyści materialnej 2023-01-09T08:01:57+01:00 Julia Kosonoga-Zygmunt j.zygmunt@uksw.edu.pl <p>Przedmiotem artykułu jest problematyka stypizowanego w art. 142 k.w. wykroczenia proponowania<br>dokonania czynu nierządnego w celu uzyskania korzyści materialnej. Dla pełnej<br>charakterystyki omawianego typu wykroczenia przyjęto klasyczny układ oparty na tradycyjnym<br>podziale ustawowych znamion typu czynu zabronionego. Odniesiono się także do takich<br>zagadnień, jak zagrożenie karne oraz zbieg art. 142 k.w. z innymi przepisami. W opracowaniu<br>zwrócono szczególną uwagę na kwestie wywołujące rozbieżności doktrynalne, w tym dotyczące<br>ujęcia przedmiotu ochrony, wykładni znamion „czyn nierządny”, „korzyść materialna”,<br>czy „inny naruszający porządek publiczny” sposób zachowania. Analizie poddano także<br>szereg kwestii szczegółowych, w tym odpowiedzialności z art. 142 k.w. osób świadczących<br>przydrożne usługi seksualne.</p> 2023-01-24T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2023 https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/1337 Nowelizacja Kodeksu wykroczeń w zakresie wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji 2023-01-09T08:12:01+01:00 Jan Kluza jan.kluza@hotmail.com <p>Na mocy nowelizacji, która weszła w życie 1 stycznia 2022 r., w sposób bardzo istotny zmieniono<br>wiele przepisów w rozdziale XI Kodeksu wykroczeń, dotyczącym bezpieczeństwa<br>i porządku w komunikacji. Ustawodawca zdecydował się wprowadzić nowe typy czynów<br>zabronionych oraz w sposób znaczący podwyższyć wysokość grzywny za niektóre wykroczenia.<br>Zmiany te mają wręcz rewolucyjny charakter, co wiąże się także z kontrowersjami. Część<br>bowiem z dokonanych zmian budzi wątpliwości ze względu na wyższy stopień represji tych<br>przepisów, co czyni karalność niektórych wykroczeń nieproporcjonalną w stosunku do analogicznych<br>przestępstw z Kodeksu karnego. Zagadnienie to zostanie przedstawione w dalszej<br>części artykułu.</p> 2022-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2023 https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/1338 Przesłuchanie świadka na podstawie art. 185c k.p.k. a zapewnienie oskarżonemu prawa do obrony. Uwagi na kanwie wyroku Sądu Najwyższego z 29.06.2022 r., III KK 202/21 2023-01-09T08:19:23+01:00 Marek Skwarcow marek.skwarcow@wp.pl <p>Celem artykułu jest ukazanie problemów związanych ze stosowaniem instytucji przesłuchania<br>dorosłego pokrzywdzonego w sprawach o przestępstwa godzące w jego wolność seksualną,<br>która to czynność dowodowa uregulowana jest w art. 185c k.p.k. Przepis ten godzić ma dwie<br>przeciwstawne racje – ochronę pokrzywdzonego i uniknięcie podwójnej wiktymizacji oraz<br>zapewnienie oskarżonemu gwarancji jego interesów, w tym zwłaszcza prawa udziału obrońcy<br>w przesłuchaniu. Znakomitym przyczynkiem do czynienia rozważań nad sensem komentowanej<br>regulacji jest wyrok Sądu Najwyższego z 29.06.2022 r., w sprawie III KK 202/21,<br>który zapadł po rozpoznaniu kasacji obrońcy oskarżonego. W sprawie Sąd Najwyższy, ważąc<br>zarzuty kasacyjne, uznał, że nieuwzględnienie przez sąd odwoławczy wniosku o ponowne<br>przesłuchanie pokrzywdzonej, w sytuacji gdy jej przesłuchanie w toku postępowania przygotowawczego<br>odbyło się nie tylko pod nieobecność oskarżonego, ale także pod nieobecność<br>jego obrońcy, stanowi istotne naruszenie prawa oskarżonego do obrony. Dzieje się tak dlatego,<br>ponieważ oskarżony nie ma jakiejkolwiek możliwości, aby złożone w tym trybie zeznania<br>poddać weryfikacji z punktu widzenia ich wiarygodności. Orzeczenie Sądu Najwyższego<br>uznać należy za trafne, tym bardziej że doszło w nim do rozszerzenia prawa do korzystania<br>z pomocy obrońcy również względem osoby, co do której nie wydano jeszcze postanowienia<br>o przedstawieniu zarzutów, ale istnieją natomiast wobec niej uzasadnione przesłanki, że na<br>skutek przesłuchania stanie się ona podejrzanym.</p> 2022-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2023 https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/1339 Przegląd uchwał izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego procesowego za 2021 rok 2023-01-09T08:26:48+01:00 Ryszard A. Stefański ryszard.stefanski@lazarski.pl <p>Artykuł ma charakter naukowo-badawczy, a jego przedmiotem jest analiza uchwał i postanowień<br>Izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego procesowego wydanych<br>w 2021 r., w wyniku rozpatrzenia tzw. pytań prawnych. Przedmiotem rozważań są takie<br>zagadnienia jak: nieobecność prokuratora na rozprawie głównej a skazanie na niej bez przeprowadzenia<br>postępowania dowodowego (art. 387 § 2 k.p.k.), zażalenie na postanowienie<br>sądu odwoławczego o uchyleniu środka zapobiegawczego (art. 426 § 2 k.p.k.), przesłanki<br>rozstrzygania przez sąd najwyższy zagadnień prawnych (art. 441 § 1 k.p.k.), odszkodowanie<br>za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie (art. 552 § 4 k.p.k.),<br>zwrot kosztów ustanowienia obrońcy (art. 632 pkt 2 k.p.k.), środki na rachunku bankowym<br>jako dowód rzeczowy (art. 86 ust. 13 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu<br>terroryzmu, art. 106a ustawy prawo bankowe), toczenie się postępowania według<br>przepisów dotychczasowych (art. 25 ust. 3 Ustawy z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy –<br>Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw), przedstawienie Sądowi Najwyższemu<br>do rozstrzygnięcia zagadnień prawnych (art. 82 § 1 i art. 83 § 1 ustawy o Sądzie<br>Najwyższym). Podstawowym celem naukowym była ocena zasadności dokonanych przez ten<br>organ interpretacji przepisów regulujących zagadnienia prawne poddane Sądowi Najwyższemu<br>do rozstrzygnięcia.<br>Główną tezą badawczą było wykazanie, że tzw. instytucja pytań prawnych kierowanych<br>do Sądu Najwyższego spełnia ważną rolę w zapewnieniu jednolitości orzecznictwa sądów<br>powszechnych i wojskowych, gdyż argumentacja stanowiska tego organu jest pogłębiona.<br>Wyniki badania mają oryginalny charakter, ponieważ rozwijają twórczo interpretację zawartą<br>w analizowanych rozstrzygnięciach. Badania mają przede wszystkim zasięg krajowy. Artykuł<br>ma istotne znaczenie dla nauki – zawiera pogłębioną analizę dogmatyczną oraz duży ładunek<br>myśli teoretycznej, a także jest przydatny dla praktyki, wzbogacając argumentację Sądu Najwyższego<br>lub przytaczając okoliczności uzasadniające poglądy odmienne.</p> 2022-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2023 https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/1340 Regulacje prawne jako czynnik minimalizujący ryzyko powrotu do używania nowych substancji psychoaktywnych 2023-01-09T08:36:01+01:00 Małgorzata Sieradzka malgorzata.sieradzka@lazarski.pl Justyna Król-Całkowska kancelaria.prawomed@gmail.com <p>Stosowanie dopalaczy zwiększa zagrożenia w obszarze zdrowia publicznego w Polsce. Prawo<br>przewiduje odpowiedzialność karną tak za posiadanie, jak i za handel dopalaczami, jednak<br>nie przewiduje przymusu leczenia osób nadużywających dopalaczy i osób uzależnionych.<br>Materiałem, który posłużył jako punkt wyjścia do oceny omawianej problematyki, były dane<br>dotyczące spożycia „dopalaczy” w Polsce w latach 2015–2017, w tym liczby zgonów spowodowanych<br>ich używaniem. Dokonano analizy danych zawartych w indywidualnej dokumentacji<br>medycznej pacjentów hospitalizowanych w Oddziale Ostrych Zatruć Instytutu Medycyny<br>Pracy im. J. Nofera w Łodzi, w związku ze spożyciem nowych substancji psychoaktywnych,<br>a także analizy regulacji prawnych, odwołując się do doktryny prawa i aktualnej linii orzeczniczej.<br>Zasadność wprowadzenia prawnego przymusu leczenia osób powracających do stosowania<br>dopalaczy wskazuje na tendencję do ich cyklicznego stosowania przez pacjentów Oddziału<br>Ostrych Zatruć IMP w Łodzi. W związku z dużą liczbą przypadków zatruć dopalaczami<br>w Polsce, konieczne jest wprowadzenie prawnych algorytmów postępowania w zakresie obowiązku<br>leczenia osób nadużywających dopalaczy oraz osób od nich uzależnionych.</p> 2022-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2023 https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/1341 Zakres licencji creative commons na udostępnianie i wykorzystywanie danych badawczych w ramach repozytorium instytucjonalnego 2023-01-09T08:45:52+01:00 Marek Salamonowicz m.salamonowicz@uwm.edu.pl <p>Celem niniejszego artykułu jest cywilistyczna analiza zakresów upoważnień zawartych<br>w licencjach creative commons w kontekście ich potencjalnego wykorzystania w działalności<br>repozytorium instytucjonalnego. Rozważania odnoszą się są przy tym do warunków udostępniania<br>i przekazywania informacji sektora publicznego w celu ponownego wykorzystania<br>określonych w ustawie o otwartych danych z 2021 r. Odrębnie przedstawiono zakres rzeczowy,<br>czasowy i terytorialny licencji Creative Commons. Analizie poddano w szczególności<br>standardy licencji otwartych w świetle przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie<br>autorskim oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Wydaje się to istotne<br>w kontekście problemów związanych z funkcjonowaniem licencji Creative Commons na gruncie<br>prawa polskiego. Tego typu analiza wydaje się tym bardziej zasadna, że w przypadku<br>danych badawczych przedmiotem upoważnienia może być nie tylko utwór, ale także baza<br>danych lub przedmiot praw pokrewnych. W trakcie badań wykorzystano głównie metodę<br>dogmatyczno-prawną i prawno-porównawczą.<br>Należy stwierdzić, że odwołanie się do standardowych otwartych licencji Creative Commons<br>umożliwia podmiotowi zobowiązanemu należyte wywiązanie się z jego obowiązków<br>w zakresie określenia treści warunków ponownego wykorzystywania danych określonych<br>w szczególności w art. 15 ustawy o otwartych danych z 2021 r. Przedstawione zasady uznawania<br>autorstwa spełniają obowiązek informowania o źródle, czy czasie pozyskiwania informacji<br>sektora publicznego od podmiotu zobowiązanego. Z kolei obowiązki związane z eksploatacją<br>utworów zależnych określają warunki obowiązku informowania o przetwarzaniu ponownie<br>wykorzystanych danych sektora publicznego. W konsekwencji uznano, że odwoływanie się<br>do licencji Creative Commons w ramach instytucjonalnych repozytoriów może być właściwe,<br>mając na uwadze wskazane w artykule niedociągnięcia, rozbieżności oraz brak pełnej synchronizacji<br>wypracowanych standardów międzynarodowych licencji Creative Commons z polskim<br>porządkiem prawnym.</p> 2022-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2023 https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/1342 Legislacyjna (nie)doskonałość regulacji dotyczących kar dyscyplinarnych wymierzanych studentom 2023-01-09T08:53:36+01:00 Agnieszka Kania-Chramęga a.kania@wpa.uz.zgora.pl <p>Celem niniejszego artykułu jest zarówno analiza kar dyscyplinarnych, które mogą zostać wymierzone<br>studentowi za przewinienie dyscyplinarne, jak i zwrócenie uwagi na problematyczną<br>kwestię wskazania determinantów, kształtujących ich wymiar. Przedstawione w opracowaniu<br>wątpliwości co do „dyscyplinującego” charakteru niektórych kar dyscyplinarnych (a nawet<br>zbędności jednej z nich) uzasadniają de lege ferenda potrzebę przemodelowania ich aktualnego<br>katalogu. Dostrzegając jednocześnie, że ustawodawca nie zdecydował się na bezpośrednie określenie<br>w przepisach Ustawy z dnia 1 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wskazań,<br>które kształtowałyby wymiar kary dyscyplinarnej w sprawach dyscyplinarnych studentów,<br>wyrażono pogląd, że uniknięcie zarzutu przejawiania nieuniknionej arbitralności w tej materii<br>(przez członków składu orzekającego komisji dyscyplinarnej a niekiedy także przez rektora)<br>wymagałoby wprowadzenia stosownego odesłania do właściwych przepisów Kodeksu karnego.</p> 2022-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2023 https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/1343 Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2021 r., III KK 175/20 2023-01-09T09:17:23+01:00 Zbigniew Kwiatkowski zkwiatkowski@uni.opole.pl <p>W niniejszym opracowaniu autor akceptuje stanowisko Sądu Najwyższego, iż jeżeli w toku<br>kontroli kasacyjnej Sąd Najwyższy stwierdzi, że apelacja strony, która wniosła kasację, nie<br>została uwzględniona, a uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego rażąco narusza przepis<br>art. 457 § 3 k.p.k., zaś w kasacji w oparciu o „jakość” tego uzasadnienia wywodzony jest<br>zarzut rażącego naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. wprost (w treści zarzutu) lub też w uzasadnieniu<br>kasacji (art. 526 § 1 k.p.k. w związku z art. 118 § 1 k.p.k.), to uchybienie takie wymaga<br>uchylenia wyroku sądu odwoławczego, albowiem wymaga tego konstytucyjny art. 45 ust. 1<br>w zw. z art. 176 § 1 Konstytucji RP i konwencyjny (art. 6 EKPCz) standard rzetelnego procesu<br>odwoławczego, którego norma z art. 537a k.p.k. nie może ograniczać ani też wyłączać. Ten<br>punkt widzenia uzasadnia fakt, że koncepcja rzetelnego procesu jako modelu postępowania<br>karnego oznacza zapewnienie minimalnego poziomu gwarancji realizujących stan prawny<br>(prawa stron), a standard rzetelności postępowania jest elementem modelu rzetelnego procesu.<br>Jeśli postępowanie odwoławcze ma być in extenso rzetelne, to sąd ad quem jest zobligowany do<br>rzetelnego wykonania obowiązków wynikających z treści art. 457 § 3 k.p.k., a więc rzetelnego<br>sporządzenia uzasadnienia wyroku, które nie może sprowadzać się li tylko do niekonkretnych,<br>ogólnikowych i pasujących do każdej sprawy konstatacji o prawidłowych ustaleniach<br>faktycznych oraz trafnej ocenie poszczególnych dowodów, gdyż wyżej wymienione zwroty<br>bez ich powiązania z odpowiedzią na argumenty zawarte w apelacji nie udzielają podmiotowi<br>wnoszącemu apelację merytorycznej odpowiedzi na kwestie, które stanowiły podstawę<br>sformułowanych zarzutów. Norma określona w art. 537a k.p.k. nie może zatem ograniczać ani<br>też wyłączać standardu rzetelnego procesu odwoławczego.</p> 2022-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2023 https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/1344 Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2021 r., I KK 23/21 2023-01-09T09:25:20+01:00 Zuzanna B. Gądzik zuzanna.gadzik@kul.pl <p>W glosie do postanowienie Sądu Najwyższego z 26 maja 2021 r. (I KK 23/21) odniesiono się<br>do kwestii prawidłowości ustalenia zakresu pojęcia „świadczenie zdrowotne” odnośnie do<br>zabiegów z zakresu medycyny estetycznej. W kontekście tym przeanalizowano, jakie podmioty<br>mogą przeprowadzać w sposób legalny zabiegi tego rodzaju oraz w jakich przypadkach<br>podjęcie określonych czynności przez osobę nieuprawnioną będzie wiązać się z jej odpowiedzialnością<br>karną lub dyscyplinarną.</p> 2022-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2023 https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/view/1345 Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2021 r., w sprawie III KK 561/19 2023-01-09T09:32:15+01:00 Małgorzata Gałązka mkinga@kul.pl <p>Przedmiotem niniejszego opracowania jest krytyczna glosa do wyroku, w którym Sąd Najwyższy<br>uznał bezprawne dyspozycje rzeczą wspólną dokonane przez współwłaściciela za<br>przywłaszczenie cudzej rzeczy. Stanowisko to trudno zaaprobować, ponieważ opiera się ono<br>na szeroko przyjętej, ale błędnej wykładni pojęcia cudzej rzeczy, uznając ją za cudzą wobec<br>współwłaściciela. Opisane zachowanie wyczerpuje raczej znamiona przywłaszczenia prawa<br>majątkowego w postaci uprawnień do rzeczy przysługujących drugiemu ze współwłaścicieli.<br>W swojej argumentacji SN częściowo oparł się na racjach uzasadniających tę ostatnią kwalifikację<br>prawną, jednakże nie wyciągnął z nich właściwych wniosków i nie zdecydował się na<br>odstąpienie od poglądu przeważającego w orzecznictwie.</p> 2022-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2023